NEFİS VE ŞEYTAN İNSANI GÜNAHA NASIL HAZIRLAR?

Risale-i Nur Perspektifinden Şeytanın 40 Aldatması ve Korunma Yolları

Giriş

İnsan çoğu zaman bir günaha bir anda düşmez.

Büyük hataların öncesinde genellikle küçük tavizler, gafletler, meşrulaştırmalar ve nefsin hoşuna giden bahaneler vardır.

Kur'an-ı Kerim şeytanı insanın açık düşmanı olarak tanıtır ve onun adımlarına uymamayı emreder. Bu ifade çok dikkat çekicidir. Çünkü şeytan çoğu zaman insanı bir anda büyük bir felakete çağırmaz; adım adım ilerletmeye çalışır.

Risale-i Nur'da da şeytanın desiseleri, nefsin hileleri, vesvese, gurur, enaniyet, gaflet, ümitsizlik ve günahın kalp üzerindeki tesirleri çok yönlü biçimde ele alınır.

Bu sebeple şeytanın tuzaklarını tanımak, manevî korunmanın önemli bir parçasıdır.

Bu makalede şeytanın ve nefsin insanı günaha hazırlarken kullandığı 40 temel aldatmayı ve bunlara karşı korunma yollarını inceleyeceğiz.

1. “BİR KEREDEN BİR ŞEY OLMAZ” ALDATMASI

Şeytan ilk olarak günahı küçültür.

İnsana:

“Bir defadan ne olacak?”

dedirtir.

Oysa birçok bağımlılık, kötü alışkanlık ve manevî düşüş ilk defa bu cümleyle başlar.

Bir kereden sonra ikinci defa daha kolay gelir.

Sonra üçüncü...

Ve bir müddet sonra insan artık bunun bir alışkanlık hâline geldiğini fark eder.

Korunma yolu:

İlk adımı önemse.

Büyük günahların çoğu küçük tavizlerle başlar.

2. “HERKES YAPIYOR” ALDATMASI

Nefis yanlışını hafifletmek için çoğunluğu delil göstermek ister.

“Herkes böyle.”

“Zaman değişti.”

“Kimse buna dikkat etmiyor.”

Fakat hakikat çoğunlukla ölçülmez.

Bir davranışın yaygın olması onu helâl hâle getirmez.

Korunma yolu:

Kendine şu soruyu sor:

“İnsanlar ne yapıyor?” değil, “Allah ne emrediyor?”

3. “DAHA ÇOK GENCİM” ALDATMASI

Şeytan:

“Şimdi hayatını yaşa, yaşlanınca ibadet edersin.”

diyebilir.

Fakat insanın ne kadar yaşayacağı belli değildir.

Üstelik gençlikte yerleşen alışkanlıklar yaşlılıkta daha zor terk edilebilir.

Korunma yolu:

Bugünün tövbesini yarına bırakma.

4. “SONRA TÖVBE EDERİM” ALDATMASI

Bu, şeytanın en tehlikeli tuzaklarından biridir.

İnsan günahı yaparken tövbeyi geleceğe bırakır.

Fakat iki problem vardır:

Birincisi, geleceğe çıkacağının garantisi yoktur.

İkincisi, tekrar edilen günah kalbi katılaştırabilir.

Korunma yolu:

Tövbeyi günahla aynı güne bırakma; mümkünse aynı dakikaya getir.

5. “ALLAH AFFEDER” SÖZÜNÜ YANLIŞ KULLANMA

Allah elbette çok bağışlayıcıdır.

Fakat rahmet, günaha cesaret vermek için kullanılmamalıdır.

Gerçek iman:

“Allah merhametlidir, O hâlde O'na döneyim.”

der.

Nefis ise:

“Allah merhametlidir, o hâlde günaha devam edebilirim.”

demek ister.

Korunma yolu:

Rahmeti tövbeye vesile yap, gevşekliğe değil.

6. “BENİM KALBİM TEMİZ” ALDATMASI

İnsan bazen davranışındaki yanlışı:

“Kalbim temiz.”

diyerek hafifletmeye çalışabilir.

Oysa kalbin temizliği Allah'ın emirlerine karşı hassasiyetle anlaşılır.

Günahı normalleştirmek kalp temizliğinin değil, duyarsızlığın belirtisi olabilir.

Korunma yolu:

Kalbin temizliğini davranışlardan tamamen bağımsız düşünme.

7. “KİMSENİN HABERİ YOK” ALDATMASI

Gizli günahlarda nefis insanlardan utanır ama Allah'ın görmesini düşünmek istemez.

Risale-i Nur'un İkinci Lem'a'daki örneklerinden biri de budur.

Günah gizli işlendikçe insan bazen kendisini daha rahat hissedebilir.

Korunma yolu:

Şu şuuru canlı tut:

“İnsanlar görmese de Allah görüyor.”

8. “SADECE BAKACAĞIM” ALDATMASI

Şeytan çoğu zaman son fiile doğrudan çağırmaz.

Önce:

“Bir bak.”

“Bir dinle.”

“Bir konuş.”

der.

Sonra bir adım daha.

Korunma yolu:

Günaha giden ilk kapıyı kapat.

9. “BEN KENDİME HÂKİMİM” ALDATMASI

Nefis insanın iradesine aşırı güvenmesini ister.

“Ben etkilenmem.”

“Ben kontrol ederim.”

Bu düşünce insanı riskli ortamlara sokabilir.

Korunma yolu:

Gücüne değil, tedbire güven.

10. “BİR DAHA YAPMAYACAĞIM” DEYİP SEBEPLERİ DEĞİŞTİRMEMEK

İnsan tövbe eder ama aynı çevreyi, aynı uygulamaları, aynı gece düzenini sürdürür.

Sonra tekrar düşer.

Korunma yolu:

Sadece niyeti değil, ortamı da değiştir.

11. BOŞ VAKTİ MASUM GÖSTERME

Boşluk şeytan için büyük fırsattır.

İnsan amaçsız kaldığında nefis daha kolay yanlış alanlara yönelir.

Korunma yolu:

Gününü faydalı işlerle doldur.

12. UZUN GAFLET

Günah çoğu zaman Allah'ı, ölümü ve hesabı unutma anında kolaylaşır.

Korunma yolu:

Gün içinde kısa zikir ve muhasebe anları oluştur.

13. NAMAZI ERTELETME

Şeytan önce:

“Biraz sonra kıl.”

der.

Sonra vakit çıkar.

Ardından namazın tamamını ağırlaştırabilir.

Korunma yolu:

Mümkün oldukça vakit girince namaza yönel.

14. GÜNAH SONRASI NAMAZDAN UTANDIRMA

Şeytan bazen şöyle der:

“Sen bu hâlinle nasıl namaz kılacaksın?”

Bu çok sinsi bir tuzaktır.

Korunma yolu:

Günah işlediysen namazı bırakma; namaza daha fazla sarıl.

15. “ZATEN BOZDUN, DEVAM ET” ALDATMASI

Bir günaha düştükten sonra:

“Nasıl olsa bozuldu.”

diyerek daha fazla günaha sürüklenmek mümkündür.

Korunma yolu:

Bir hata ikinci hatayı zorunlu kılmaz.

Hemen dur.

16. ÜMİTSİZLİK

Günah işlettikten sonra şeytan bu kez tam tersini söyler:

“Sen artık affedilmezsin.”

Bu da bir tuzaktır.

Korunma yolu:

Zümer 53. ayetin mesajını hatırla:

Allah'ın rahmetinden ümit kesme.

17. GÜNAHI HATIRLATIP İNSANI EZMEK

Tövbe edilmiş eski günahları sürekli hatırlatmak da vesvese hâline gelebilir.

Korunma yolu:

Dersini al, tedbirini al, ama geçmişin esiri olma.

18. GÜNAHI MEŞRULAŞTIRMA

İnsan günahı terk etmek istemediğinde hükmü değiştirmek isteyebilir.

“Bence bunda günah yok.”

demeye başlayabilir.

Korunma yolu:

Nefsini vahye göre düzelt; vahyi nefsine göre değil.

19. DİNÎ HÜKÜMLERDEN RAHATSIZLIK

Bir günah sürekli işlendiğinde onu yasaklayan hüküm insana ağır gelebilir.

Korunma yolu:

“Ben zorlanıyorum.” de; “Hüküm yanlış.” deme.

20. ŞÜPHELERİ GÜNAHI SAVUNMA ARACI YAPMA

Bazen insan gerçekten hakikati aramaz; yaptığı şeyi haklı çıkarmak için şüphe arar.

Korunma yolu:

Şüphelerinin kaynağını dürüstçe sorgula.

21. “BU ÇAĞDA BÖYLE YAŞANMAZ” ALDATMASI

Modern hayat bazı haramları yaygınlaştırabilir.

Fakat zamanın değişmesi dinin temel ölçülerini iptal etmez.

Korunma yolu:

Çağı anlamaya çalış ama ölçüyü kaybetme.

22. ÇOĞUNLUĞUN BASKISI

Arkadaş çevresi:

“Sen de yap.”

diyebilir.

İnsan dışlanmamak için taviz verebilir.

Korunma yolu:

Allah'ın rızasını insanların onayından üstün tut.

23. ALAY EDİLME KORKUSU

İbadet eden veya haramdan kaçınan kişi bazen alaya alınabilir.

Korunma yolu:

Geçici alay uğruna kalıcı değerlerinden vazgeçme.

24. KENDİNİ BAŞKALARIYLA KIYASLAMA

“Ben ondan daha iyiyim.”

düşüncesi günahı küçültür.

Korunma yolu:

Başkasıyla değil, Allah'ın ölçüsüyle kendini değerlendir.

25. KİBİR

Şeytanın en eski hastalıklarından biri kibirdir.

İnsan hatasını kabul etmiyorsa tövbe de zorlaşır.

Korunma yolu:

“Ben yanlış yaptım.” diyebilmek büyük bir erdemdir.

26. ENANİYET

Risale-i Nur'da enaniyet ciddi bir manevî tehlike olarak ele alınır.

İnsan kendisini merkeze aldıkça:

“Ben ne istersem o.”

noktasına gelebilir.

Korunma yolu:

Kulluğu merkeze al.

27. UCB — KENDİNİ BEĞENME

İnsan ibadetleri sebebiyle kendisini çok iyi görebilir.

Bu da başka günahlara kapı açabilir.

Korunma yolu:

İyiliği Allah'ın lütfu, kusuru nefsinin eksikliği olarak gör.

28. RİYA

Şeytan insanı iyilikten tamamen alıkoyamazsa bu kez niyetini bozmak ister.

İbadet insanlara gösterişe dönüşebilir.

Korunma yolu:

Gizli ibadetleri artır.

29. İBADETTEN SONRA GURUR

“Ben çok ibadet ediyorum.”

duygusu ortaya çıkabilir.

Bu da ibadetin ruhuna zarar verir.

Korunma yolu:

İbadeti kendi başarın değil, Allah'ın sana verdiği bir nimet olarak gör.

30. KÜÇÜK HATALARI ÖNEMSİZLEŞTİRME

Şeytan bazen büyük günahlara götürmeden önce küçük tavizlere alıştırır.

Korunma yolu:

Küçük çatlakları erken tamir et.

31. GÜNAHI ERTELEYEREK DEĞİL, İYİLİĞİ ERTELEYEREK KAZANMA

Şeytan bazen:

“Günah işle.”

demek yerine:

“İyiliği sonra yaparsın.”

der.

Korunma yolu:

Hayrı mümkün olduğunca geciktirme.

32. “DAHA HAZIR DEĞİLİM” ALDATMASI

İnsan tövbe veya ibadet için mükemmel bir ruh hâli bekleyebilir.

O hâl hiç gelmeyebilir.

Korunma yolu:

Hazır olmayı bekleme; başlayarak hazırlan.

33. MÜKEMMELİYETÇİLİK TUZAĞI

“Tam yapamayacaksam hiç yapmayayım.”

düşüncesi çok zararlıdır.

Korunma yolu:

Az ama devamlı iyiliği küçümseme.

34. BİR GÜNAHI BIRAKIRKEN BAŞKA BİR GÜNAHA KAÇMA

Nefis boşluk istemez.

Bir kötü alışkanlığı bırakırken başka bir bağımlılık geliştirebilir.

Korunma yolu:

Boşluğu helâl ve faydalı faaliyetle doldur.

35. GÜNAHI PAYLAŞARAK NORMALLEŞTİRME

İnsan kendi yanlışını başkalarında görünce rahatlayabilir.

Korunma yolu:

Başkalarının günahını kendine mazeret yapma.

36. GÜNAHLA ÖVÜNME

Bir günahı anlatıp bundan gurur duymak, günahın kalpteki etkisini ağırlaştırabilir.

Korunma yolu:

Allah'ın örttüğü kusuru gereksiz yere teşhir etme.

37. SALİH İNSANLARDAN UZAKLAŞTIRMA

Şeytan insanı kendisini düzeltecek kişilerden koparmak ister.

Korunma yolu:

Seni Allah'a yaklaştıran arkadaşlığı koru.

38. YALNIZLIĞI TEHLİKELİ HÂLE GETİRME

Bazı günahlar yalnızlıkta kolaylaşır.

Korunma yolu:

Kendi zayıf zamanlarını tanı ve o saatleri planla.

39. BEDENİ AŞIRI YORMak

Uykusuzluk, aşırı stres ve düzensizlik iradeyi zayıflatabilir.

Korunma yolu:

Uyku, beslenme ve dinlenme düzenine dikkat et.

40. “ARTIK ÇOK GEÇ” ALDATMASI

Şeytanın son silahlarından biri budur:

“Artık çok geç.”

Hayır.

İnsan hayatta olduğu müddetçe samimi dönüş kapısı açıktır.

Korunma yolu:

Bugünü yeni başlangıç kabul et.

ŞEYTANIN GENEL STRATEJİSİ NASIL ÇALIŞIR?

Şeytanın hareket tarzı çoğu zaman şöyle özetlenebilir:

Önce küçümsetir.

↓

Sonra yaklaştırır.

↓

Sonra tekrar ettirir.

↓

Sonra alışkanlık hâline getirir.

↓

Sonra normalleştirir.

↓

Sonra savundurur.

↓

Sonra tövbeyi erteler.

↓

Sonra insanı ümitsizliğe düşürür.

Bu zinciri ne kadar erken kırarsan mücadele o kadar kolaylaşır.

RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİNDEN ÜÇ TEMEL DÜŞMAN

Manevî mücadelede üç ana etkeni ayırmak faydalıdır:

1. Nefis

İster.

2. Şeytan

O isteği süsler ve teşvik eder.

3. Gaflet

Sonucu unutturur.

Bunlara karşı üç büyük silah vardır:

İman

Hakikati gösterir.

Takva

Sınırları korur.

Tövbe

Düşüşten sonra yeniden ayağa kaldırır.

ŞEYTANIN TUZAĞINA KARŞI 10 ACİL MÜDAHALE

Günaha yönelme başladığında:

1. Bulunduğun ortamı değiştir.

2. Telefonu veya cihazı kapat.

3. Abdest al.

4. Mümkünse iki rekât namaz kıl.

5. “Eûzü billahi mine'ş-şeytânirracîm” de.

6. Günaha götüren kişiden veya içerikten uzaklaş.

7. Yalnızsan insanların bulunduğu yere geç.

8. Bedeni başka işle meşgul et.

9. Sonucu ve ahireti düşün.

10. “Bu istek geçecek.” diye kendine hatırlat.

GÜNLÜK KORUNMA PROGRAMI

Sabah

Namaz.

Kısa Kur'an tilaveti.

İstiğfar.

Günün manevî hedefini belirleme.

Gün İçinde

Namazları vaktinde kılmaya gayret.

Göz, dil ve kulağa dikkat.

Günaha götüren tetikleyicilerden uzak durma.

Akşam

Günlük muhasebe:

Bugün nerede zorlandım?

Şeytan bana hangi bahaneyi kullandı?

Hangi tedbir işe yaradı?

Nerede taviz verdim?

Gece

İstiğfar.

Tövbe.

Ertesi gün için tedbir.

ŞEYTANIN İKİ ZIT SÖZÜNÜ UNUTMA

Günah öncesinde:

“Bir şey olmaz.”

Günah sonrasında:

“Sen mahvoldun.”

İkisi de aldatmadır.

Mümin ise şöyle düşünmelidir:

Günah öncesinde:

“Bu Rabbime karşı bir isyandır; küçümsemem.”

Günah sonrasında:

“Rabbimin rahmeti büyüktür; hemen tövbe ederim.”

İşte denge budur.

SONUÇ

Şeytanın en büyük başarısı insana günah işletmek değildir.

Daha büyük hedefi:

günahı normalleştirmek,

tövbeyi erteletmek,

ibadetten uzaklaştırmak,

şüphe oluşturmak,

Allah'ın rahmetinden ümit kestirmek

ve sonunda insanı mücadeleden vazgeçirmektir.

Bu yüzden mümin şu prensipleri hayat düsturu yapmalıdır:

Günahı küçümseme.

Nefsine aşırı güvenme.

Şeytanın adımlarını erken fark et.

Günahın ortamını değiştir.

Namazını bırakma.

Kur'an'dan uzaklaşma.

İstiğfarı geciktirme.

Ümitsizliğe düşme.

Günahını savunma.

Her düştüğünde yeniden kalk.

Ve en önemlisi:

Şeytan seni Allah'tan uzaklaştırmak için günahı kullanıyorsa, sen aynı günahın ardından tövbe ederek Allah'a daha güçlü dön.

Çünkü şeytanın mağlubiyeti, insanın hiç düşmemesi kadar, düştüğünde Rabbine yeniden yönelmesidir.