Hz. Peygamber’in (Aleyhissalâtü Vesselâm) İbadet ve Dua Hayatından Hikmetli Dersler

Giriş: Kulluğun En Mükemmel Örneği

Hz. Muhammed’in (sallallahu aleyhi ve sellem) hayatına baktığımızda onun yalnızca İslâm’ı tebliğ eden bir peygamber, aile reisi, öğretmen, devlet başkanı ve kumandan olmadığını; bütün bunlardan önce Allah’a karşı derin bir kulluk şuuruyla yaşayan bir kul olduğunu görürüz.

Kur’ân-ı Kerîm onun kulluk makamına özellikle dikkat çeker:

“Kulunu bir gece Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksâ’ya götüren Allah her türlü noksanlıktan münezzehtir.”
(İsrâ, 17/1)

Âyette Resûlullah’ın (asm) en büyük mucizelerinden biri olan İsrâ ve Mi‘rac anlatılırken bile onun için “abdihî — kulu” ifadesinin kullanılması son derece anlamlıdır.

Demek ki insan için en yüksek makam, Allah’ın kulu olduğunu bilmek ve kulluğunu yaşamaktır.

Risale-i Nur’un yaklaşımıyla insanın yaratılışındaki en büyük maksatlarından biri iman, marifetullah, muhabbetullah, ibadet ve dua ile Rabbine yönelmektir. Hz. Peygamber (asm) ise bu kulluğun en mükemmel rehberidir.

1. İbadetin Temeli: Allah’ı Tanımak ve Sevmek

Resûlullah’ın (asm) ibadeti yalnızca birtakım hareketleri yerine getirmekten ibaret değildi. Onun ibadetinin temelinde:

• Allah’ı tanıma,

• Allah’ın nimetlerini fark etme,

• Allah’a karşı sevgi,

• haşyet,

• şükür,

• teslimiyet,

• tevekkül,

• aczini ve fakrını bilme

vardı.

Bu sebeple namaz onun için yalnızca yerine getirilmesi gereken bir vazife değil, Rabbiyle münasebetinin en yoğun yaşandığı kulluk makamıydı.

Kur’ân şöyle buyurur:

“De ki: Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir.”
(En‘âm, 6/162)

Bu âyet, Peygamberimizin bütün hayatını kuşatan kulluk anlayışını özetlemektedir.

Hikmetli ders

Gerçek kulluk sadece camide veya namaz vaktinde yaşanmaz. Mümin;

“Hayatımın tamamı Allah’ın rızasına yönelmeli.”

şuuruna ulaşmaya çalışmalıdır.

2. Namaz: Peygamberimizin Hayatının Merkezi

Hz. Peygamber’in (asm) ibadet hayatının merkezinde namaz bulunuyordu.

Kur’ân:

“Ailene namazı emret; kendin de ona sabırla devam et.”
(Tâhâ, 20/132)

buyurur.

Resûlullah (asm) namazı hayatın yüklerinden biri olarak değil, hayatın yüklerini taşımasını sağlayan manevî bir kuvvet kaynağı olarak görüyordu.

Enes b. Mâlik’ten nakledilen rivayette Resûlullah (asm):

“Gözümün nuru namazda kılındı.”

buyurmuştur.
(Nesâî, İşretü’n-Nisâ)

Bu ifade son derece önemlidir.

Namaz onun için sadece “borç ödeme” değildi.

Namaz;

huzur, yakınlık, sükûnet, kulluk, şükür ve münacattı.

Günümüze ders

Namazı yalnızca:

“Kılmam gerekiyor.”

düşüncesinden çıkarıp:

“Rabbimin huzuruna çıkıyorum.”

şuuruna taşımak gerekir.

3. Zorluk Zamanlarında Namaza Yönelmesi

Kur’ân:

“Sabır ve namazla yardım isteyin.”
(Bakara, 2/45)

buyurur.

Hz. Peygamber’in (asm) hayatında bu âyetin canlı karşılığını görürüz. Sıkıntılı zamanlarda Allah’a yönelmek, namaz ve dua ile yardım istemek onun kulluk hayatının temel özelliklerindendi.

Bu bize çok önemli bir kriz yönetimi dersi verir.

İnsan sıkıntı yaşadığında genellikle önce sebeplere koşar, sonra Allah’ı hatırlar.

Nebevî eğitim ise sebepleri terk etmeyi değil;

sebeplere başvururken kalben Müsebbibü’l-Esbâb’a yönelmeyi

öğretir.

Formül

Tedbir + namaz + dua + tevekkül + sabır.

Bunların hiçbiri diğerinin alternatifi değildir.

4. Gece İbadeti: Teheccüd

Peygamberimizin ibadet hayatının en dikkat çekici yönlerinden biri gece namazıdır.

Kur’ân’da ona:

“Gecenin bir kısmında sana mahsus bir nafile olmak üzere teheccüd namazı kıl.”
(İsrâ, 17/79)

buyrulmuştur.

Başka bir yerde:

“Gecenin bir kısmında kalkıp namaz kıl.”
(Müzzemmil, 73/2)

emri vardır.

Gece herkes uyurken kalkmak, dünya meşguliyetlerinden uzaklaşarak Allah’ın huzuruna yönelmek kulluğun ihlâslı biçimlerinden biridir.

5. Ayakları Şişinceye Kadar İbadet Etmesi

Hz. Âişe (r.anha), Peygamberimizin geceleri ayakları şişinceye kadar namaz kıldığını görünce ona geçmiş ve gelecek günahlarının bağışlandığını hatırlatmıştı.

Resûlullah (asm) şu meşhur cevabı verdi:

“Şükreden bir kul olmayayım mı?”
(Buhârî, Teheccüd; Müslim, Sıfâtü’l-Münâfikîn)

Bu hadis ibadetin en önemli sırlarından birini öğretmektedir.

Peygamberimiz ibadeti yalnızca:

“Günahlarım affedilsin.”

düşüncesiyle yapmıyordu.

İbadet aynı zamanda:

nimete karşı şükürdü.

Büyük ders

İbadet sadece ihtiyaç zamanlarının işi değildir.

İnsan;

• sağlıklıysa,

• ailesi yanındaysa,

• rızkı varsa,

• iman nimetine sahipse,

• aklı ve hayatı verilmişse,

bunların her biri için Rabbine şükretmelidir.

6. Risale-i Nur Perspektifinden İbadet ve Şükür

Risale-i Nur’da ibadetin önemli hikmetlerinden biri, insanın Allah’ın nimetlerine karşı kulluk ve şükürle mukabele etmesidir.

İnsan kendisini düşündüğünde görür ki:

Gözünü kendisi yapmadı.

Kalbini kendisi yaratmadı.

Aklını kendisi meydana getirmedi.

Havayı kendisi hazırlamadı.

Güneşi kendisi yakmadı.

Suyu kendisi yaratmadı.

Yeryüzünü kendisi kurmadı.

Bütün bunlar insana ihsan edilmiştir.

Böylece insan:

nimetten Mün‘im’e,

yani nimetten nimeti verene ulaşır.

Peygamberimizin:

“Şükreden bir kul olmayayım mı?”

sözü bu bakımdan çok büyük bir kulluk dersidir.

7. Duanın Merkezinde Acz ve Fakrın İtirafı

Dua insanın Rabbine karşı aczini kabul etmesidir.

Kur’ân:

“Rabbiniz buyurdu ki: Bana dua edin, size cevap vereyim.”
(Mü’min, 40/60)

buyurur.

Bir başka âyette:

“Kullarım sana beni sorarlarsa, bilsinler ki ben yakınım. Bana dua edenin duasına cevap veririm.”
(Bakara, 2/186)

denilir.

İnsan görünüşte güçlüdür; fakat gerçekte son derece âcizdir.

Bir virüsü göremez ama ondan hastalanabilir.

Kalbinin bir dakika sonra atmaya devam edeceğini garanti edemez.

Sevdiklerini bütün musibetlerden koruyamaz.

Ömrünü durduramaz.

Ölümü engelleyemez.

İşte dua, insanın bu hakikati anlamasıdır:

“Ben her şeye sahip değilim; fakat her şeye sahip olan bir Rabbim var.”

8. Dua Sadece İstemek Değildir

Peygamberimizin dualarına bakıldığında sadece maddî ihtiyaçların istenmediği görülür.

O;

• hidayet,

• takva,

• afiyet,

• mağfiret,

• güzel ahlâk,

• faydalı ilim,

• helâl rızık,

• kabul edilen amel,

• kalp istikameti,

• dünya ve âhiret saadeti

için dua ederdi.

Bu bize dua anlayışımızı genişletmemiz gerektiğini öğretir.

Sadece:

“Allah’ım para ver.”

“İşimi düzelt.”

“Hastalığımı gider.”

demek yerine;

“Allah’ım beni sana yakınlaştıracak bir hayat nasip et.”

demek de gerekir.

9. Cevâmiu’l-Kelim: Kısa Fakat Kapsamlı Dualar

Hz. Peygamber (asm) anlamı çok geniş duaları severdi.

Kur’ân’ın öğrettiği en kapsamlı dualardan biri şöyledir:

“Rabbimiz! Bize dünyada iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.”
(Bakara, 2/201)

Enes b. Mâlik’in rivayetine göre bu, Resûlullah’ın çok yaptığı dualardandı.

(Buhârî; Müslim)

Bu dua dünya ile âhiret arasındaki dengeyi öğretmektedir.

İslâm:

“Dünyayı tamamen terk et.”

demez.

Fakat:

“Dünyayı âhireti unutturacak şekilde amaç hâline getirme.”

der.

10. Kalbin İstikameti İçin Dua

Resûlullah’ın yaptığı önemli dualardan biri:

“Ey kalpleri çeviren Allah’ım! Kalbimi dinin üzere sabit kıl.”

mânasındaki duadır.
(Tirmizî)

Bu dua çok derin bir hakikati gösterir:

İnsan bugünkü imanına güvenip kendisini garanti altında göremez.

Kalbin istikameti Allah’ın büyük nimetidir.

Bu nedenle mümin;

• imanını,

• ihlâsını,

• ahlâkını,

• ibadetini,

• istikametini

koruması için sürekli Allah’a sığınmalıdır.

11. İstiğfar: Peygamberimizin Günlük Hayatının Parçası

Hz. Peygamber (asm) ümmetine sürekli istiğfar etmeyi öğretmiştir.

Kur’ân:

“Rabbinden mağfiret dile ve O’na tevbe et.”
(Nasr, 110/3)

buyurur.

Resûlullah’ın bir günde çok defa istiğfar ettiği sahih hadislerde bildirilmiştir.

Bu durum bize şunu öğretir:

İstiğfar sadece büyük günah işleyen insanların duası değildir.

İstiğfar aynı zamanda:

• kulluğun eksikliğini görmek,

• Allah karşısında tevazu göstermek,

• kalbi temizlemek,

• gafletten uyanmak,

• sürekli yenilenmek

demektir.

12. Secde: Kulun Rabbine En Yakın Olduğu Hâllerden Biri

Resûlullah (asm):

“Kulun Rabbine en yakın olduğu hâl secdede bulunduğu hâldir. Öyleyse secdede duayı çoğaltın.”
(Müslim, Salât)

buyurmuştur.

Secdenin görünüşü son derece anlamlıdır.

İnsan bedeninin en itibarlı yeri kabul edilen yüzünü ve alnını yere koyar.

Bu hareket lisan-ı hâl ile:

“Allah’ım! Büyüklük sana mahsustur. Ben senin kulunum.”

demektir.

İnsan Allah karşısında küçüldükçe mânen yükselir.

13. Dua ile Sebeplere Başvurmak Birbirine Zıt Değildir

Peygamberimizin hayatındaki önemli dengelerden biri budur.

O hem dua etmiş hem tedbir almıştır.

Hicrette plan yapmıştır.

Rehber kullanmıştır.

Yol güzergâhını hesaplamıştır.

Tedbir almıştır.

Fakat bütün bunların ardından Allah’a tevekkül etmiştir.

Buradan çıkan büyük prensip şudur:

Dua tedbirin alternatifi değildir; tedbir de duanın alternatifi değildir.

Mümin doktora gider ve dua eder.

Çalışır ve dua eder.

Sınava hazırlanır ve dua eder.

Ticaret yapar ve dua eder.

Ailesini korumak için tedbir alır ve dua eder.

Çünkü sebepler vazifemizdir; neticeyi yaratmak Allah’a aittir.

14. Bedir: Sebeplerin Bittiği Yerde Dua

Bedir Savaşı, Peygamberimizin dua ve tevekkül anlayışının çok güçlü örneklerinden biridir.

Müslümanların sayısı ve imkânları sınırlıydı.

Resûlullah (asm) gerekli askerî tedbirleri aldıktan sonra Rabbine yönelerek büyük bir samimiyetle dua etti.

Buradaki denge çok önemlidir:

Önce hazırlık, sonra dua değil; hazırlık yaparken de dua, mücadele ederken de dua, sonuçta da tevekkül.

Bu anlayış müminin hayatının tamamına uygulanabilir.

15. Tâif: Acının İçinden Allah’a Yöneliş

Tâif hadisesi Peygamberimizin hayatındaki en ağır dönemlerden biridir.

Hakarete uğradı.

Taşlandı.

Ayakları kanadı.

Fakat bütün bu acılar onu Rabbinden uzaklaştırmadı.

Tam tersine Rabbine yöneldi.

Buradan çok büyük bir ders çıkar:

Musibet mümini Allah’tan uzaklaştırmak yerine Allah’a yaklaştırmalıdır.

İnsan bazen:

“Allah’ım neden bu başıma geldi?”

diye isyan etmek yerine:

“Allah’ım, bu imtihan içinde bana doğru davranmayı öğret.”

demeyi öğrenmelidir.

16. Uhud: Yaralandığında Bile Kulluk

Uhud’da Resûlullah (asm) yaralandı. Müslümanlar ağır kayıplar verdi. Çok sevdiği amcası Hz. Hamza (ra) şehit edildi.

Fakat bütün bunlar onun Allah’a bağlılığını sarsmadı.

Bu bize kulluğun yalnız rahat günlere ait olmadığını öğretmektedir.

Gerçek iman;

bollukta şükür, darlıkta sabırdır.

17. Fetih Gününde Tevazu

Mekke’nin fethi, Resûlullah’ın (asm) dünyevî anlamda en büyük başarılarından biriydi.

Yıllarca kendisine eziyet eden şehir artık onun önündeydi.

Fakat o kibirlenmedi.

Başarı onu Allah’tan uzaklaştırmadı.

Kur’ân Nasr sûresinde:

“Allah’ın yardımı ve fetih geldiğinde… Rabbini hamd ile tesbih et ve O’ndan bağışlanma dile.”
(Nasr, 110/1-3)

buyurur.

Bu olağanüstü bir başarı ahlâkıdır.

İnsan başarı kazandığında:

“Ben yaptım.”

demek yerine:

“Allah nasip etti.”

demeyi öğrenmelidir.

18. İbadette Devamlılık

Peygamberimizin sünnetinde önemli ölçülerden biri devamlılıktır.

Hz. Âişe’nin rivayet ettiği sahih hadiste:

“Allah’a en sevimli amel, az da olsa devamlı olanıdır.”
(Buhârî; Müslim)

buyrulur.

Bu prensip modern insan için son derece değerlidir.

Bir gece çok uzun ibadet edip sonra haftalarca bırakmaktansa;

her gün:

• beş vakit namaza dikkat etmek,

• birkaç sayfa Kur’ân okumak,

• istiğfar etmek,

• salavat getirmek,

• kısa tefekkür yapmak,

• düzenli dua etmek

daha sağlam bir kulluk alışkanlığı meydana getirir.

19. İbadette Aşırılıktan Kaçınmak

Peygamberimiz ibadette bile insanın beden, aile ve sosyal hayat dengesini bozacak aşırılıkları uygun görmemiştir.

Sürekli oruç tutmak, bütün gece hiç uyumamak ve aile hayatından tamamen uzaklaşmak isteyen bazı sahabileri uyarmıştır.

Kendisi:

• oruç tutar,

• bazen tutmaz,

• namaz kılar,

• uyur,

• ailesiyle ilgilenirdi.

(Buhârî, Nikâh; Müslim, Nikâh)

Bu bize İslâm’daki önemli dengeyi öğretir:

Sünnet, insanı dünyadan koparmak değil; dünyada Allah’ın rızasına uygun yaşatmaktır.

20. Aile İçinde İbadet

Peygamberimizin kulluğu yalnız başına yaşanan ferdî bir hayat değildi.

Kur’ân:

“Ailene namazı emret ve kendin de ona sabırla devam et.”
(Tâhâ, 20/132)

buyurur.

Buradan aileler için önemli bir eğitim prensibi çıkar:

Çocuğa sadece:

“Namaz kıl!”

demek yeterli değildir.

Çocuk;

babasının namaza verdiği önemi,

annesinin duasını,

ailenin Kur’ân’a hürmetini,

evdeki şükür dilini

görmelidir.

Çünkü yaşanan din, anlatılan dinden çoğu zaman daha güçlü eğitim verir.

21. İbadet ile Güzel Ahlâkın Ayrılmazlığı

Peygamberimizin ibadeti onu toplumdan koparmıyordu.

Aksine ibadeti;

• merhamet,

• sabır,

• adalet,

• affedicilik,

• cömertlik,

• tevazu,

• güzel söz,

• kul hakkına hassasiyet

olarak sosyal hayata yansıyordu.

Kur’ân namaz hakkında:

“Şüphesiz namaz hayâsızlıktan ve kötülükten alıkoyar.”
(Ankebût, 29/45)

buyurur.

Dolayısıyla ibadetin önemli ölçülerinden biri şudur:

İbadet ahlâkımızı güzelleştiriyor mu?

Namaz kıldığı hâlde insanları ezen, dua ettiği hâlde kul hakkı yiyen, Kur’ân okuduğu hâlde sürekli yalan söyleyen insanın ibadetinin ruhunu yeniden düşünmesi gerekir.

22. Dua ve Kader İlişkisi

Dua bazen yanlış anlaşılır:

“Allah kaderi zaten biliyorsa neden dua ediyoruz?”

Burada önemli nokta şudur:

Dua da kaderin içindedir.

Allah;

sonucu bildiği gibi,

kulun duasını,

çalışmasını,

tedbirini,

tevekkülünü

de bilir.

Dua Allah’a bilgi vermek değildir.

Dua kulluktur.

Risale-i Nur perspektifinde duanın en önemli neticelerinden biri doğrudan doğruya dua etmiş olmaktır.

İstenen şeyin verilmesi ise Allah’ın hikmetine bağlıdır.

23. Duanın Kabulü Her Zaman İstediğimiz Şekilde Olmayabilir

İnsan bazen:

“Dua ettim ama olmadı.”

der.

Oysa dua ile sipariş vermek aynı şey değildir.

Kul ister; Allah hikmetiyle hükmeder.

Bir çocuk doktordan zararlı bir şey istese doktor vermeyebilir. Vermemesi çocuğu duymadığı anlamına gelmez.

Benzer şekilde Allah kulun duasını bilir.

Fakat kulun istediğini:

• aynen verebilir,

• daha hayırlısını verebilir,

• bir zararı uzaklaştırabilir,

• sevabını âhirete bırakabilir.

Bu nedenle dua:

Allah’ı kendi isteğimize tâbi kılmak değil, kendimizi Allah’ın hikmetine teslim etmektir.

24. Risale-i Nur’daki Dua Anlayışı

Risale-i Nur’da dua, kulluğun çok temel bir sırrı olarak ele alınır.

İnsan son derece âcizdir fakat arzuları çok geniştir.

Son derece fakirdir fakat ihtiyaçları sınırsızdır.

İnsan;

çiçeği ister,

baharı ister,

sağlığı ister,

sevdiklerinin korunmasını ister,

ebedî hayat ister,

Cenneti ister,

Allah’ın rızasını ister.

Fakat bunların hiçbirini kendi kudretiyle yaratamaz.

İşte insanın acz ve fakrı, onu sonsuz kudret ve rahmet sahibi Rabbine yöneltir.

Bu bakımdan dua:

Aczin kuvvete, fakrın rahmete açılan kapısıdır.

25. Kâinatın Bir Dua Hâlinde Olması

Risale-i Nur perspektifinden dua yalnızca insanın diliyle yaptığı niyaz değildir.

Bir tohumun ağaca yönelmesi,

bir yavrunun rızık istemesi,

bir canlının ihtiyaçlarının karşılanması,

insanın fıtrî arzuları

geniş anlamda dua hakikatini düşündürür.

İnsan ise şuuruyla:

“Yâ Rabbi!”

diyerek bütün bu fıtrî kulluğun bilinçli temsilcisi hâline gelir.

26. Peygamberimizin Sabah-Akşam Zikirleri

Resûlullah’ın hayatında zikir yalnız namaz sonrasında yapılan bir uygulama değildi.

Sabah ve akşam Allah’ı anmak, istiğfar etmek, dua etmek, Allah’a sığınmak onun günlük kulluk hayatının parçalarıydı.

Kur’ân:

“Rabbini sabah akşam içinden yalvararak ve korkarak, yüksek olmayan bir sesle zikret.”
(A‘râf, 7/205)

buyurur.

Bu bize günlük hayatın Allah’ı hatırlatan duraklara ihtiyacı olduğunu gösterir.

27. Günlük Hayatı İbadete Dönüştürmek

Peygamberimizin sünneti ibadeti camiyle sınırlandırmaz.

Besmeleyle yemek,

nimetten sonra hamdetmek,

eve girerken Allah’ı anmak,

yolculukta dua etmek,

uyurken dua etmek,

uyanırken hamdetmek,

hasta ziyaret etmek,

selâm vermek,

helâl kazanmak,

ailesine iyilik etmek

kulluk hayatının parçalarıdır.

Böylece hayat:

namazdan namaza geçen gafletli saatlerden

çıkar;

Allah’ın huzurunda yaşanan şuurlu bir ömre

dönüşür.

28. İbadetin Gayesi Sadece Cennet Değildir

Cenneti istemek ve Cehennemden Allah’a sığınmak Kur’ân ve sünnete uygundur.

Fakat kulluğun daha derin bir boyutu vardır:

Allah ibadete lâyık olduğu için ibadet etmek.

Nimetler şükür ister.

Sanat, hayranlık ister.

Rahmet, muhabbet ister.

Rububiyet, ubudiyet ister.

Bu nedenle gerçek kulluk:

“Allah’ım bana ne vereceksin?”

seviyesinden;

“Allah’ım, sen benim Rabbimsin ve ben senin kulunum.”

şuuruna yükselir.

29. İbadette İhlâs

Kur’ân:

“Oysa onlara, dini yalnız Allah’a has kılarak O’na kulluk etmeleri emredilmişti.”
(Beyyine, 98/5)

buyurur.

Peygamberimizin kulluğunun temelinde ihlâs vardır.

İbadet;

insanlar görsün,

takdir etsin,

“ne kadar dindar” desin

diye yapılmaz.

İbadetin muhatabı Allah’tır.

Risale-i Nur’un ihlâs anlayışıyla ifade edersek, amel içinde rıza-yı İlâhî esas maksat olmalıdır.

30. İbadet ile Tefekkürün Birleşmesi

Peygamberimizin kulluğu sadece bedenî hareketlerden oluşmuyordu.

Kur’ân sürekli insanı:

• göklere,

• yere,

• geceye,

• gündüze,

• yağmura,

• bitkilere,

• hayvanlara,

• kendi yaratılışına

bakmaya çağırır.

Âl-i İmrân sûresinde müminler:

“Onlar ayakta, otururken ve yanları üzerinde yatarken Allah’ı anarlar; göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler.”
(Âl-i İmrân, 3/191)

şeklinde tarif edilir.

Dolayısıyla tefekkür de kulluğun önemli boyutudur.

Bir çiçeğe bakıp:

“Ne güzel.”

demek başka;

“Bunu ne güzel yaratmış.”

demek başka bir bakıştır.

İkincisi mahlûktan Hâlık’a geçiştir.

31. İbadet İnsana Kim Olduğunu Hatırlatır

Modern insanın büyük problemlerinden biri kendisini bağımsız ve mutlak güç sahibi zannetmesidir.

Namaz ise günde defalarca:

“Allahu Ekber”

dedirtir.

Yani:

“En büyük sen değilsin.”

Malından büyük Allah vardır.

Makamından büyük Allah vardır.

Problemlerinden büyük Allah vardır.

Korkularından büyük Allah vardır.

Ölümden büyük Allah’ın kudreti vardır.

Bu nedenle namaz insanın benliğini terbiye eder.

32. Dua Ümitsizliğin İlacıdır

Dua eden insan hiçbir zaman tamamen çaresiz değildir.

Çünkü bütün kapılar kapansa bile Allah’ın rahmet kapısı açıktır.

Kur’ân:

“Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin.”
(Zümer, 39/53)

buyurur.

Mümin:

“Benim gücüm bitti.”

diyebilir.

Ama:

“Her şey bitti.”

demez.

Çünkü kendi gücünün bittiği yerde Allah’ın kudreti bitmez.

33. Dua Kibri Kırar

Dua eden insan aslında şunu itiraf eder:

“Ben kendime yetmiyorum.”

Bu itiraf kibri kırar.

İnsan başarılarının arkasında;

sağlık,

akıl,

fırsat,

zaman,

insanlar,

tabiat şartları

gibi binlerce nimetin bulunduğunu fark eder.

Böylece:

“Ben yaptım.”

yerine:

“Rabbim nasip etti.”

demeyi öğrenir.

34. İbadet Zaman Disiplini Kazandırır

Beş vakit namaz aynı zamanda insan hayatına olağanüstü bir zaman şuuru kazandırır.

Sabah:

Yeni gün Allah ile başlar.

Öğle:

Dünya meşguliyetinin ortasında insan Rabbini hatırlar.

İkindi:

Günün geçmekte olduğunu fark eder.

Akşam:

Bir günün daha sona erdiğini görür.

Yatsı:

Dünya defteri kapanırken Allah’a yönelir.

Bu yönüyle namaz, insanın ömrünün akışını fark ettiren bir kulluk eğitimidir.

35. Peygamberimizin Kulluk Hayatından 15 Temel Ders

1. İbadetin özü Allah’ı tanımak ve O’na yönelmektir.

2. Namaz hayatın yükü değil, yükleri taşımaya yardım eden mânevî kuvvettir.

3. İbadet yalnız korkuya değil, sevgi ve şükre dayanmalıdır.

4. Dua aczin itirafıdır.

5. Tedbir ile tevekkül birlikte yürümelidir.

6. Musibet zamanında Allah’a yönelmek gerekir.

7. Başarı zamanında şükür ve tevazu gerekir.

8. Az fakat devamlı ibadet önemlidir.

9. İbadette beden ve aile hakları ihmal edilmemelidir.

10. Dua sadece maddî ihtiyaçlarla sınırlandırılmamalıdır.

11. İstiğfar günlük hayatın parçası olmalıdır.

12. Secde kulluğun en derin ifadelerindendir.

13. İbadetin meyvesi güzel ahlâk olmalıdır.

14. İhlâs ibadetin ruhudur.

15. Bütün hayat Allah’ın rızasına yöneltilebilir.

36. Günümüz Müslümanı İçin Nebevî Kulluk Modeli

Hz. Peygamber’in ibadet hayatından hareketle günümüz insanı için dengeli bir kulluk düzeni şöyle düşünülebilir:

Sabah: Namaz, kısa Kur’ân okuması, dua ve günlük niyet.

Gün içinde: Helâl kazanç, güzel ahlâk, insanlara fayda, namazları vaktinde kılmaya gayret.

Sıkıntıda: Sabır, namaz, dua ve meşru tedbir.

Başarıda: Hamd ve şükür.

Hata yaptığında: Tevbe ve istiğfar.

Nimet gördüğünde: Nimetten Mün‘im-i Hakikî’ye yönelmek.

Gece: Günün muhasebesi, istiğfar ve imkân ölçüsünde nafile ibadet.

Böylece din hayatın belli saatlerine sıkışmaz; hayatın tamamını anlamlandırır.

37. En Büyük Denge: Acz, Fakr, Şefkat ve Tefekkür

Risale-i Nur perspektifinden kulluk yolunda insanın önemli mânevî esaslarından bazıları acz, fakr, şefkat ve tefekkürdür.

Acz

İnsan kudretinin sınırlı olduğunu bilir ve Allah’ın kudretine dayanır.

Fakr

İhtiyaçlarının sonsuzluğunu görür ve Allah’ın rahmetine yönelir.

Şefkat

Allah’ın mahlûkatına merhamet eder.

Tefekkür

Varlıklardaki sanat, hikmet, rahmet ve düzen üzerinden Allah’ın isim ve sıfatlarını tanımaya çalışır.

Hz. Peygamber’in kulluk hayatında bunların en güzel örneklerini görmek mümkündür.

Sonuç: Peygamberimizin İbadet Hayatının Büyük Mesajı

Hz. Muhammed’in (sallallahu aleyhi ve sellem) ibadet ve dua hayatına bütün olarak baktığımızda karşımıza sadece çok namaz kılan veya çok dua eden bir insan çıkmaz.

Karşımıza;

her hâlini kulluğa dönüştüren bir peygamber çıkar.

Sıkıntıda dua eder.

Nimette şükreder.

Başarıda tevazu gösterir.

Musibette sabreder.

Hata ve eksiklik karşısında istiğfar eder.

Karar verirken tedbir alır.

Tedbirden sonra Allah’a tevekkül eder.

Gece herkes uyurken Rabbine yönelir.

Gündüz insanların dertleriyle ilgilenir.

Secdede Allah’a kulluk ederken toplum içinde insanlara merhamet eder.

İşte Nebevî kulluk modelinin en önemli özelliklerinden biri budur:

Allah’a kulluk ile insana karşı sorumluluk birbirinden ayrılmaz.

Risale-i Nur perspektifinden baktığımızda ise insanın aczinin dua lisanına, fakrının rahmet kapısına, nimetlerin şükre, kâinattaki sanatın tefekküre ve bütün hayatın ubudiyete dönüşmesi gerektiğini görürüz.

Sonuçta Resûlullah’ın (asm) ibadet hayatının bize öğrettiği en büyük hakikat şu şekilde özetlenebilir:

İbadet yalnızca Allah’tan bir şey istemek değildir; Allah’ın huzurunda kul olduğunu bilmektir. Dua yalnız ihtiyaçların listesi değildir; aczini, fakrını ve Rabbine muhtaçlığını ilan etmektir. Namaz yalnız bir vazife değil, kulun Rabbine yönelişidir. Şükür yalnız “Elhamdülillah” demek değil, nimeti vereni tanıyıp nimeti O’nun rızasında kullanmaktır. Tevekkül sebepleri bırakmak değil, sebepleri yerine getirdikten sonra neticeyi Allah’tan bilmektir.

Bu sebeple Hz. Peygamber’in (aleyhissalâtü vesselâm) ibadet ve dua hayatını örnek almak, sadece onun okuduğu duaları tekrar etmek değil; onun Allah karşısındaki kulluk şuurunu kendi hayatımıza taşımaya çalışmaktır.

Ve kulluğun özü, Resûlullah’ın o kısa fakat çok derin sözüyle özetlenebilir:

“Şükreden bir kul olmayayım mı?”