BAKARA SURESİ 62–74. AYETLER

İman, Teslimiyet, İneğin Kesilmesi Kıssası ve Kalbin Katılaşması

Risale-i Nur Perspektifinden Ayrıntılı Tefsir ve Günümüze Bakan Hikmetli Dersler

Giriş: İnsan Hakikati Neden Bildiği Hâlde Uygulamakta Zorlanır?

Bakara Suresi'nin önceki ayetlerinde İsrailoğullarına verilen nimetler anlatılmıştı.

Firavun'un zulmünden kurtarılmışlardı. Deniz yarılmış, kendilerine rızık verilmiş, susuz kaldıklarında kayadan pınarlar çıkarılmıştı.

Bütün bu nimetlere rağmen zaman zaman itaatsizlik, nankörlük ve dünya hayatına aşırı bağlılık göstermişlerdi.

62–74. ayetlerde ise insanın manevi hayatındaki daha derin bir mesele ortaya çıkmaktadır:

İnsan hakikati öğrenebilir; fakat nefsinin arzuları, alışkanlıkları ve kibri sebebiyle ona teslim olmakta zorlanabilir.

Risale-i Nur'un iman ve nefis terbiyesi bahisleri açısından bu ayetler, insanın kendi kalbini sorgulaması için önemli ölçüler sunar.

62. AYET: İMAN, SALİH AMEL VE İLAHÎ ADALET

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَىٰ وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Mealen:

“Şüphesiz iman edenler, Yahudiler, Hristiyanlar ve Sâbiîlerden Allah'a ve ahiret gününe iman edip salih amel işleyenlerin Rableri katında mükâfatları vardır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.”

Ayetin temel mesajı

Bu ayet, kurtuluş meselesinde yalnızca bir topluluğa mensup olmanın yeterli olmadığını hatırlatır.

İman, ahiret inancı ve salih amel öne çıkarılmaktadır.

Bununla birlikte ayetin kapsamı İslam tefsir geleneğinde farklı yönleriyle açıklanmıştır. Yaygın açıklamalardan biri, Hz. Muhammed'den önce kendi peygamberlerine sahih biçimde iman edenlerin durumunun anlatıldığıdır. Diğer yorumlar, ayeti ilahî adalet ve samimi iman çerçevesinde daha geniş biçimde ele alır.

Kur’an'ın başka ayetleriyle birlikte değerlendirildiğinde, Hz. Muhammed'in peygamberliği ve ona indirilen vahye iman meselesi de bu tartışmanın önemli bir parçasıdır.

Bu sebeple ayeti, bütün inançların hiçbir şart aranmaksızın aynı olduğu şeklinde okumak da insanların ahiretteki durumları hakkında kolayca kesin hükümler vermek de isabetli değildir.

Risale-i Nur perspektifinden

Risale-i Nur'da iman, yalnızca kimlik veya gelenek olarak değil, insanın kalbinde ve hayatında karşılığı bulunan bir hakikat olarak ele alınır.

İman insana Allah'ı tanıtır.

Ahiret inancı sorumluluk kazandırır.

Salih amel ise imanın davranışa yansımasını sağlar.

Burada kendimize sormamız gereken soru şudur:

“Benim imanım yalnız dilimde mi, yoksa ahlakımda ve davranışlarımda da görülüyor mu?”

İman eden insanın dürüstlüğü, merhameti, adaleti ve emanete sadakati de önemlidir.

63. AYET: ALLAH'A VERİLEN SÖZÜ TUTMAK

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ

Mealen:

“Hani sizden kesin söz almış ve Tûr'u üzerinize yükseltmiştik. Size verdiğimize kuvvetle sarılın ve içindekileri hatırlayın ki takvaya eresiniz.”

Ahit nedir?

Ahit, söz ve bağlılık demektir.

İsrailoğullarına verilen vahye sadık kalmaları emredilmiştir.

Ayetin günümüze bakan yönü ise Allah'ın emirlerini ciddiye alma sorumluluğudur.

İnsan bazen dini kabul eder fakat hayatında ona yeterince yer ayırmaz.

Kur’an okur fakat üzerinde düşünmez.

İbadetin önemini bilir fakat sürekli erteler.

Doğruluğu över fakat menfaatine dokunduğunda zorlanır.

Bu ayet bize:

“Allah'ın sana bildirdiği hakikatlere kuvvetle sarıl.”

dersini verir.

Risale-i Nur açısından

Tahkikî iman yalnızca bir bilgiyi öğrenmek değil, o bilginin insanın kalbinde yerleşmesi ve hayatına yön vermesidir.

Allah'ın Rezzâk olduğunu bilen insan rızık endişesiyle harama yönelmemeye çalışır.

Allah'ın Basîr olduğunu bilen insan yalnızken de davranışlarına dikkat eder.

Allah'ın Adl olduğunu bilen insan kul hakkından sakınır.

Demek ki Allah'ın isimlerini tanımak, kulluğun ahlakî yönünü de güçlendirmelidir.

64. AYET: RAHMET OLMASAYDI

Ayet, verilen sözden sonra yüz çevirenlerin Allah'ın lütuf ve rahmeti olmasaydı büyük bir kayba uğrayacaklarını bildirir.

Burada önemli bir hakikat vardır:

İnsan yalnız kendi ameline güvenmemelidir.

Çünkü insanın ibadeti de Allah'ın verdiği nimetler sayesinde gerçekleşir.

Namaz kılabilmek için beden gerekir.

Kur’an okuyabilmek için akıl ve öğrenme imkânı gerekir.

İnfak edebilmek için rızık gerekir.

Bütün bunlar Allah'ın nimetleridir.

Risale-i Nur perspektifinden insanın ibadeti, Allah'a karşı bir üstünlük iddiası değil, O'nun nimetlerine karşı kulluk ve şükür vazifesidir.

Bu nedenle mümin hem çalışır hem de Allah'ın rahmetini ümit eder.

65. AYET: CUMARTESİ YASAĞINI ÇİĞNEYENLER

وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ

Mealen:

“İçinizden cumartesi yasağını çiğneyenleri elbette bilirsiniz...”

Ayetin devamında bu topluluğa ağır bir ilahî ceza verildiği bildirilir.

Kıssanın ayrıntıları A'râf Suresi 163–166. ayetlerde de anlatılır.

Buradaki temel mesele nedir?

Bir emrin görünüşünü koruyup özünü ihlal etmeye çalışmak.

İnsan bazen Allah'ın hükmünü açıkça reddetmez.

Fakat nefsine uygun bir yol bulmak için hükmün etrafından dolaşmaya çalışır.

Bu, dinî hayat açısından ciddi bir tehlikedir.

Çünkü mesele yalnız dış görünüş değildir.

Allah'a karşı samimiyet ve teslimiyettir.

Günümüz açısından

Bir insan ticarette aldatmayı farklı kelimelerle meşrulaştırabilir.

Haksız kazancına başka bir isim verebilir.

Kul hakkını önemsiz gösterebilir.

Fakat bir davranışın ismini değiştirmek onun ahlakî mahiyetini değiştirmez.

Risale-i Nur'un ihlas anlayışı açısından temel soru şudur:

“Ben gerçekten Allah'ın rızasını mı arıyorum, yoksa nefsimin istediği sonucu dinî bir gerekçeyle mi savunuyorum?”

66. AYET: İBRET ALMAK

Bu hadisenin hem o dönemde yaşayanlara hem de sonrakilere ibret, takva sahiplerine öğüt kılındığı bildirilir.

Kur’an kıssalarının büyük hikmetlerinden biri burada ortaya çıkar.

Kur’an yalnız geçmişi anlatmaz.

Geçmiş üzerinden bugünü terbiye eder.

Firavun kıssasını okurken yalnız Firavun'u düşünmeyiz; kendi kibrimizi de sorgularız.

Hz. Âdem'in tövbesini okurken kendi dönüş yolumuzu düşünürüz.

Buzağı kıssasını okurken kalbimizin aşırı bağlandığı şeyleri sorgularız.

Cumartesi yasağını okurken emirler karşısındaki samimiyetimizi ölçeriz.

67. AYET: BAKARA, YANİ İNEĞİN KESİLMESİ KISSASI

وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً

Mealen:

“Hani Musa kavmine, ‘Allah size bir inek kesmenizi emrediyor’ demişti.”

Kavmi:

“Bizimle alay mı ediyorsun?”

diye karşılık verdi.

Hz. Musa ise cahillerden olmaktan Allah'a sığındığını bildirdi.

Bu kıssanın temel dersi

Allah'ın emri karşısında insanın tavrı nasıl olmalıdır?

Kavme bir inek kesmeleri emredilmiştir.

Fakat onlar emri hemen yerine getirmek yerine peş peşe sorular sormaya başlarlar.

Burada bütün soruların yanlış olduğu öğretilmiyor.

Dinî bir hükmü öğrenmek için soru sormak elbette değerlidir.

Fakat öğrenmek amacıyla soru sormak ile uygulamayı sürekli geciktiren ve zorlaştıran sorular sormak birbirinden farklıdır.

68. AYET: İNEĞİN YAŞI

Kavim Hz. Musa'dan ineğin nasıl bir inek olduğunu açıklamasını ister.

Allah'ın bildirdiği cevap şöyledir:

“Ne yaşlı ne de körpe; ikisi arasında orta yaşlı bir inek.”

Bunun ardından:

“Artık size emredileni yapın.”

buyrulur.

Fakat sorular devam eder.

Nefsin erteleme eğilimi

İnsan bazen yapması gereken şeyi bilir.

Fakat uygulamayı erteler.

Namaza başlayacaktır:

“Biraz daha hazırlanayım.”

Kur’an okuyacaktır:

“Daha uygun bir zaman gelsin.”

Tövbe edecektir:

“Önce bazı işlerimi tamamlayayım.”

İyilik yapacaktır:

“Şartlarım biraz daha düzelsin.”

Böylece insanın ömrü ertelemelerle geçebilir.

Bu kıssa bize doğru olduğu açık olan bir işi gereksiz yere geciktirmemeyi öğretir.

69. AYET: İNEĞİN RENGİ

إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ

Mealen:

“O, rengi parlak sarı, bakanların hoşuna giden bir inektir.”

Kavim bir özellik daha öğrenmiştir.

Fakat yine emri yerine getirmez.

Bilgi artarken teslimiyet azalabilir mi?

Evet, insan bazen çok şey bildiği hâlde bildiklerini uygulamakta zorlanabilir.

Burada bilgi kötülenmiyor.

Asıl mesele, bilgiyi itaatin yerine koymaktır.

İnsan namaz hakkında çok kitap okuyabilir.

Fakat namaz kılmıyorsa bilginin amele dönüşmesi bakımından eksiklik vardır.

İhlas hakkında konuşabilir.

Fakat sürekli insanların takdirini arıyorsa kendi nefsini sorgulamalıdır.

Sabır hakkında ders verebilir.

Fakat küçük bir sıkıntıda hemen öfkeye kapılıyorsa sabrı hayatına taşımaya çalışmalıdır.

İlim amele rehberlik etmelidir.

70. AYET: YENİDEN SORU SORMALARI

Kavim ineğin daha ayrıntılı tarif edilmesini ister.

İneklerin kendilerine benzer göründüğünü söylerler.

Burada kıssa insanın karar verme ve sorumluluk alma meselesine de ışık tutar.

Bazı insanlar doğru karar vermek için bilgi toplar.

Bu güzeldir.

Fakat bazı durumlarda sürekli yeni bilgi istemek, aslında karar vermemek için bir gerekçeye dönüşebilir.

İnsan hayatında da bu görülebilir.

Bir işe başlayacaktır.

Sürekli plan yapar.

Fakat başlamaz.

Bir yanlışını düzeltecektir.

Sürekli yöntem araştırır.

Fakat uygulamaz.

Bir hayır yapacaktır.

Sürekli en uygun zamanı bekler.

Fakat zaman geçer.

Bu nedenle bilgi ile eylem arasında denge kurulmalıdır.

71. AYET: EMRİN SONUNDA YERİNE GETİRİLMESİ

İneğin çift sürmemiş, ekin sulamamış, kusursuz ve alacasız olduğu bildirilir.

Bunun üzerine kavim:

“Şimdi gerçeği getirdin.”

der.

Sonunda ineği keserler.

Ancak ayetin sonunda önemli bir ifade bulunur:

وَمَا كَادُوا يَفْعَلُونَ

“Neredeyse bunu yapmayacaklardı.”

Bu ifade neyi anlatıyor?

Emir yerine getirilmiştir.

Fakat ciddi bir isteksizlik ve gecikme yaşanmıştır.

Buradan şu dersi çıkarabiliriz:

Kulluk yalnız bir işi sonunda yapmak değil, Allah'ın emri karşısında samimi bir teslimiyet geliştirmektir.

Risale-i Nur'un ubudiyet anlayışında ibadetin merkezinde Allah'ın emrine itaat ve rızasını aramak vardır.

İnsan ibadetin bütün hikmetlerini anlamasa da Allah'ın emri olduğuna inanarak kulluk edebilir.

Bu, aklı terk etmek değil, insan aklının sınırlı olduğunu bilmektir.

72. AYET: GİZLENEN CİNAYET

وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا

Mealen:

“Hani bir kimseyi öldürmüş ve bu konuda birbirinizi suçlamıştınız.”

Ayetin devamında Allah'ın gizledikleri şeyi açığa çıkaracağı bildirilir.

Bu olay, inek kıssasının bağlamını açıklayan önemli bir hadisedir.

Bir cinayet işlenmiştir.

Sorumluluk konusunda anlaşmazlık yaşanmaktadır.

Fakat Allah gerçeği ortaya çıkaracaktır.

İnsanlardan gizlenen Allah'tan gizlenemez

Bu ayetin günümüz açısından güçlü bir mesajı vardır.

İnsan bir yanlışı:

ailesinden,

arkadaşlarından,

toplumdan,

yöneticilerden

gizleyebilir.

Fakat Allah'ın ilminden gizleyemez.

Bu şuur insanın vicdanını güçlendirir.

İnsan yalnız denetlendiğinde değil, kimse görmediğinde de doğru davranmaya çalışmalıdır.

73. AYET: ÖLÜLERİN DİRİLTİLMESİ

كَذَٰلِكَ يُحْيِي اللَّهُ الْمَوْتَىٰ وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Mealen:

“Allah ölüleri işte böyle diriltir ve aklınızı kullanasınız diye size ayetlerini gösterir.”

Kıssada öldürülen kişiye kesilen ineğin bir parçasıyla vurulması emredilir. Allah'ın kudretiyle meydana gelen hadise, ölümden sonra dirilişe bir delil olarak gösterilir.

Buradaki temel hakikat:

Haşir, yani yeniden diriliş.

Risale-i Nur'da ahiret ve haşir konusu son derece geniş biçimde işlenir.

Özellikle 10. Söz olan Haşir Risalesi, bu hakikatin delillerini açıklamaya ayrılmıştır.

Bahar ve diriliş

Kışın birçok bitki kurur.

Ağaçlar yapraklarını döker.

Toprak sessizleşir.

Bahar geldiğinde ise yeryüzü yeniden canlanır.

Tohumlar filizlenir.

Ağaçlar çiçek açar.

Çeşit çeşit canlılık ortaya çıkar.

Risale-i Nur bu hadiseleri haşri düşünmek için önemli birer tefekkür penceresi olarak değerlendirir.

Elbette bahardaki biyolojik yenilenme ile insanların ahirette diriltilmesi aynı olay değildir. Fakat imanî tefekkür açısından bahar, Allah'ın yaratma ve yeniden hayat verme kudretini hatırlatan bir işarettir.

İlk defa yaratan tekrar yaratamaz mı?

Kur’an'ın birçok yerinde bu soru farklı biçimlerde gündeme getirilir.

İnsan bir zamanlar dünyada yoktu.

Sonra yaratıldı.

Hayat verildi.

Akıl verildi.

Şuur verildi.

Öyleyse ilk yaratılışı gerçekleştiren Allah'ın yeniden diriltmeye de kadir olduğu düşünülmelidir.

74. AYET: KALPLERİN TAŞLAŞMASI

ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مِّن بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً

Mealen:

“Bütün bunlardan sonra kalpleriniz katılaştı; taş gibi, hatta daha da katı oldu.”

Bu ayet bölümün en sarsıcı ikazlarından biridir.

Çünkü anlatılan bütün mucizelere rağmen bazı kalplerin katılaştığı bildirilmektedir.

Kalbin katılaşması nedir?

Kur’an'daki bu ifade manevi bir durumu anlatır.

İnsan hakikati duyduğu hâlde etkilenmeyebilir.

Başkalarının acısını gördüğü hâlde merhamet göstermeyebilir.

Yanlış yaptığında pişmanlık hissetmeyebilir.

Kendi kusurunu görmeyip sürekli başkalarını suçlayabilir.

Nimet gördüğü hâlde şükretmeyebilir.

İşte bunlar kalp katılığının üzerinde düşünülmesi gereken tezahürleridir.

Bu ayet fiziksel kalp hastalığını veya insanların duygularını ifade etme farklılıklarını konu edinmez; ahlakî ve manevi duyarsızlığı anlatır.

TAŞLARDAN BİLE SU ÇIKARKEN...

Ayetin devamında taşlarla ilgili çok dikkat çekici misaller verilir.

Bazı taşlardan ırmaklar fışkırır.

Bazıları yarılır ve içlerinden su çıkar.

Bazıları Allah korkusuyla yuvarlanır.

Kur’an böylece taş üzerinden insana güçlü bir ders verir.

Taş serttir ama tamamen faydasız değildir.

Taştan su çıkabilir.

Taş yarılabilir.

Taş ilahî düzene boyun eğer.

Fakat insanın kalbi kibir, inat ve gafletle katılaşırsa hakikat karşısında duyarsızlaşabilir.

Bu benzetme bize şu soruyu sordurur:

“Benim kalbim hakikat karşısında yumuşuyor mu?”

Risale-i Nur Perspektifinden Kalbin Katılaşması

Risale-i Nur'un nefis terbiyesi bahislerinde günahın, gafletin, enaniyetin ve dünya sevgisinin insanın manevi hayatı üzerindeki etkileri üzerinde durulur.

İnsan bir günahı ilk işlediğinde rahatsız olabilir.

Fakat aynı günahı sürekli tekrar ederse zamanla ona alışabilir.

Alışkanlık duyarlılığı azaltabilir.

Duyarlılık azaldığında insan yanlışını savunmaya başlayabilir.

Sonunda hakikati kendisine göre eğip bükmeye çalışabilir.

Bu nedenle manevi hayatta önemli olan yalnız büyük günahlardan kaçınmak değil, küçük görülen yanlışları da alışkanlık hâline getirmemektir.

KALBİ YUMUŞATAN MANEVÎ VESİLELER

Kur’an'ın bütünlüğü ve Risale-i Nur'un iman dersleri açısından kalbin manevi duyarlılığını geliştirmek için şu yollar üzerinde durabiliriz.

Kur’an'ı tefekkür ederek okumak

Kur’an'ı yalnız seslendirmek değil, ayetlerin kendi hayatımıza bakan mesajını anlamaya çalışmak.

Namazı huşû ile kılmaya çalışmak

Allah'ın huzurunda olduğumuzu hatırlamak.

Tövbe ve istiğfar

Hataları normalleştirmek yerine kabul edip Allah'a yönelmek.

Ölümü ve ahireti hatırlamak

Dünyanın geçici olduğunu düşünmek.

Merhamet ve infak

Muhtaçların ihtiyaçlarını görmek, paylaşmak ve yardım etmek.

Kâinatı tefekkür etmek

Allah'ın sanatını, rahmetini ve hikmetini varlıklarda okumak.

Nefis muhasebesi

Başkalarının kusurlarından önce kendi yanlışlarımızı görmeye çalışmak.

İNEK KISSASININ BUGÜNÜN İNSANINA VERDİĞİ DERS

Bu kıssanın en önemli taraflarından biri şudur:

Bazen insanın önündeki en büyük engel bilgi eksikliği değil, bildiği hakikati uygulamak istememesidir.

İnsan namazın farz olduğunu bilir.

Fakat erteler.

Gıybetin kötü olduğunu bilir.

Fakat dilini korumakta zorlanır.

İsrafın yanlış olduğunu bilir.

Fakat alışkanlıklarından vazgeçmek istemez.

Kul hakkının önemini bilir.

Fakat menfaatine dokunduğunda zorlanır.

Demek ki iman eğitiminde yalnız öğrenmek yetmez.

Nefsi terbiye etmek ve öğrendiğini hayata geçirmek de gerekir.

62–74. AYETLERİN ORTAK MANEVÎ MESAJI

Bu bölümün bütününü düşündüğümüzde birbirini tamamlayan önemli hakikatler ortaya çıkar.

62. ayet: İman, ahiret ve salih amel.

63–64. ayetler: Ahde vefa ve Allah'ın rahmeti.

65–66. ayetler: İlâhî emirleri çiğnemenin tehlikesi ve ibret.

67–71. ayetler: Teslimiyet, gereksiz zorluk çıkarma ve emri geciktirmeme.

72–73. ayetler: Gizlenen hakikatin ortaya çıkarılması ve ölümden sonra diriliş.

74. ayet: Kalbin katılaşması ve manevi duyarlılığın kaybı.

Bütün bu ayetlerin merkezinde şu hakikat bulunmaktadır:

Allah'ın ayetlerini görmek, insanın onlara nasıl karşılık verdiği sorusunu ortadan kaldırmaz.

İnsan delil görür.

Fakat yine de iradesini kullanmalıdır.

İnsan nimet görür.

Fakat şükretmelidir.

İnsan emir öğrenir.

Fakat uygulamalıdır.

İnsan hata yapar.

Fakat tövbe etmelidir.

İnsan ölümden sonra dirilişi öğrenir.

Fakat hayatını ahiret sorumluluğuyla düzenlemelidir.

GÜNÜMÜZE BAKAN 12 HİKMETLİ DERS

1. Dinî kimlik tek başına yeterli görülmemelidir. İman ve salih amel insanın hayatında karşılık bulmalıdır.

2. Allah'a verilen sözler ciddiye alınmalıdır. Kulluk yalnız bir duygu değil, sorumluluktur.

3. Allah'ın rahmetinden ümit kesilmemelidir. İnsan hata edebilir fakat tövbe kapısı açıktır.

4. Dinî hükümler nefsin menfaatine göre eğilip bükülmemelidir.

5. Kur’an kıssaları başkalarını yargılamak için değil, önce kendi nefsimizden ders çıkarmak için okunmalıdır.

6. Gereksiz sorular ve ertelemeler insanı hayırlı işlerden uzaklaştırmamalıdır.

7. Bilgi, amele dönüşmelidir. Çok bilmek ile bildiğini yaşamak aynı şey değildir.

8. Allah'ın ilminden hiçbir şey gizlenemez. İnsan yalnızken de dürüst olmalıdır.

9. Ölümden sonra diriliş dünya hayatına sorumluluk kazandırır.

10. Kalp katılığına karşı dikkatli olunmalıdır. Günahı alışkanlık hâline getirmek manevi duyarlılığı azaltabilir.

11. Merhamet, şükür, tevazu ve tefekkür kalbin terbiyesinde önemlidir.

12. İmanın en önemli meyvelerinden biri teslimiyettir. İnsan Allah'ın emirlerini öğrenip samimiyetle yaşamaya çalışmalıdır.

RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİNDEN EN BÜYÜK DERS: TAŞLAŞAN KALP Mİ, TEFEKKÜR EDEN KALP Mİ?

Bir taş düşünelim.

Serttir.

Hareketsiz görünür.

Fakat Allah'ın koyduğu kanunlara tabidir.

İçinden su çıkabilir.

Dağlardan kopup yuvarlanabilir.

Tabiatın büyük düzeni içerisinde vazifesini yerine getirir.

Şimdi insan kalbini düşünelim.

O kalbe:

iman,

muhabbet,

merhamet,

şefkat,

vicdan,

tefekkür,

şükür

gibi büyük kabiliyetler verilmiştir.

Fakat insan bu kabiliyetleri ihmal ederse kalbi hakikate karşı duyarsızlaşabilir.

Risale-i Nur perspektifinden kalbin en önemli vazifelerinden biri marifetullah ve muhabbetullah, yani Allah'ı tanımak ve sevmektir.

İnsan kâinata baktığında yalnız maddi şekilleri görmemelidir.

Bir çiçekte sanatı,

bir meyvede rahmeti,

bir bebekte şefkati,

bir yıldızda kudreti,

bir damla suda nimeti,

bir baharda dirilişin işaretlerini

okumaya çalışmalıdır.

İşte böyle bir tefekkür kalbin manevi dünyasını genişletebilir.

Kâinat insan için sıradan nesneler topluluğu olmaktan çıkar.

Allah'ın isimlerini tanıtan büyük bir kitap hâline gelir.

SONUÇ: HAKİKATİ BİLMEK Mİ, HAKİKATE TESLİM OLMAK MI?

Bakara Suresi'nin 62–74. ayetleri bize çok önemli bir ayrım öğretmektedir:

Hakikati bilmek ile hakikate teslim olmak aynı şey değildir.

İnsan Allah'ın varlığına inanabilir.

Fakat nefsinin arzularıyla mücadele etmekte zorlanabilir.

Kur’an'ın emirlerini öğrenebilir.

Fakat uygulamayı erteleyebilir.

Ahirete inanabilir.

Fakat dünya hayatının geçici olduğunu unutabilir.

Tövbenin önemini bilir.

Fakat hatasını kabul etmek istemeyebilir.

Bu nedenle insanın manevi yolculuğunda yalnız bilgi değil, ihlas, irade, teslimiyet ve istikamet de gereklidir.

Hz. Musa'nın kavmine verilen inek kesme emri, insanın gereksiz zorluklarla kulluğu geciktirmemesi gerektiğini hatırlatır.

Ölünün diriltilmesi, Allah'ın kudretini ve ahireti düşündürür.

Taşlaşan kalplerin anlatılması ise insanın kendi manevi duyarlılığını sorgulamasına vesile olur.

Bütün bu dersleri tek bir dua ile özetleyebiliriz:

Allah'ım! Bize hakikati yalnız öğrenmeyi değil, onu kabul etmeyi ve yaşamayı da nasip et. Kalplerimizi kibirden, gafletten, inattan ve nankörlükten koru. Kur’an'ı hayatımıza rehber, imanı kalplerimize nur, ibadeti ruhumuza huzur eyle. Bizi kalbi katılaşanlardan değil, Senin ayetlerin karşısında tefekkür eden, şükreden ve teslim olan kullarından eyle. Âmin.

Son Söz

Taşın sertliği yaratılışındandır; insan kalbinin katılaşması ise onun için bir uyarıdır.

İnsana verilen kalp, Allah'ı tanımaya, sevmeye, şükretmeye ve hakikate yönelmeye kabiliyetlidir.

Bu nedenle insan her gün kendisine şu soruyu sormalıdır:

“Bugün öğrendiğim hangi hakikat kalbimi ve hayatımı değiştirdi?”

Çünkü Kur’an'ın gayesi yalnız bilgi vermek değil, insanı hidayet yolunda terbiye etmektir.