BAKARA SURESİ 113–123. AYETLER

Tevhid, Allah'ın Sonsuz Kudreti, Kâinatın Manevi Anlamı, Hakikate Sadakat ve Ahiret Sorumluluğu

Risale-i Nur Perspektifinden Ayrıntılı Tefsir ve Günümüze Bakan Hikmetli Dersler

Bismillahirrahmanirrahim.

Bakara Suresi'nin ayet ayet tefsirine kaldığımız yerden devam ediyoruz.

Önceki bölümde 104–112. ayetleri incelemiş; Peygamber Efendimize karşı edep, haset, Allah'ın hikmeti, namaz, zekât, ihlas ve teslimiyet üzerinde durmuştuk.

Şimdi 113–123. ayetlerde Kur’an bizi daha geniş bir tefekkür ufkuna davet ediyor.

Bu bölümde özellikle şu sorulara cevap arayacağız:

• İnsan kendi inancını savunurken neden başkalarına karşı adaletsiz davranabilir?

• Allah'ın adı anılan mescitlerin önemi nedir?

• “Nereye dönerseniz Allah'ın vechi oradadır” ayeti bize ne anlatır?

• Allah'ın hiçbir şeye muhtaç olmaması ne demektir?

• Allah'ın “Ol!” emri ve yaratma kudreti nasıl anlaşılmalıdır?

• Hakikate bağlılık ile insanların takdirini kazanma arzusu arasında nasıl bir denge kurulmalıdır?

• Ahiret gününde insanı gerçekten kurtaracak olan nedir?

Bu ayetleri hem klasik tefsirlerin temel açıklamaları hem de Risale-i Nur'un iman, tevhid, ihlas, marifetullah ve ahiret bahisleri açısından değerlendireceğiz.

113. Ayet: Dinî ihtilaflarda hakikati kaybetmemek

وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ

Mealen:

“Yahudiler, ‘Hristiyanların dayandığı bir şey yoktur’ dediler. Hristiyanlar da ‘Yahudilerin dayandığı bir şey yoktur’ dediler. Oysa her iki taraf da Kitab'ı okumaktadır.”

Ayetin devamında, bilgisi olmayanların da benzer iddialarda bulunduğu ve Allah'ın kıyamet günü ihtilaflar hakkında hüküm vereceği bildirilir.

Ayetin temel mesajı

Burada dinî topluluklar arasında ortaya çıkan karşılıklı dışlama ve hakikati yalnız kendi topluluğuna ait görme eğilimi eleştirilmektedir.

Bu, bütün Yahudilerin veya Hristiyanların aynı tutumda olduğu anlamına gelmez. Kur’an'ın başka ayetlerinde Ehl-i kitap içinde dürüst, adaletli ve Allah'a yönelen kimselerden de söz edilir.

Asıl dikkat çekilen mesele şudur:

İnsan bir kitaba ve dinî bilgiye sahip olduğu hâlde, kendi topluluğuna duyduğu bağlılık sebebiyle adaletten uzaklaşabilir.

Günümüze bakan ders

İnsan bazen bir görüşü yalnız kendi çevresinden geldiği için doğru kabul eder.

Başka bir çevreden geldiğinde ise düşünmeden reddeder.

Oysa hakikat, insanın ait olduğu grubun mülkü değildir.

Bir insan kendi inancına bağlı kalırken başkaları hakkında da dürüst ve adaletli davranmalıdır.

Risale-i Nur perspektifinden

Risale-i Nur'un uhuvvet ve ihlas bahislerinde, tarafgirliğin ve enaniyetin insan ilişkilerine verdiği zararlar üzerinde durulur.

İnsan kendi görüşünü savunurken hakikati ikinci plana atmamalıdır.

Hakikate sadakat, kendi tarafımızı her durumda haklı göstermeye çalışmaktan daha değerlidir.

114. AYET: ALLAH'IN ADININ ANILDIĞI YERLERE ENGEL OLMAK

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن مَّنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَن يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا

Mealen:

“Allah'ın mescitlerinde O'nun adının anılmasını engelleyen ve onların harap olması için çalışan kimseden daha zalim kim olabilir?”

Bu ayet ibadet özgürlüğü, kutsal mekânlara saygı ve toplumsal adalet açısından son derece önemlidir.

Mescitlerin manevi değeri

Mescitler insanların Allah'a yöneldiği, namaz kıldığı, Kur’an okuduğu ve dua ettiği mekânlardır.

Bu nedenle onların korunması önemli bir sorumluluktur.

Ayetin tarihî bağlamı konusunda müfessirler farklı olayları gündeme getirmişlerdir. Ancak ayetin ifade ettiği ahlakî uyarı geniştir:

Allah'a ibadeti engellemek ve ibadet yerlerini tahrip etmeye çalışmak ağır bir haksızlıktır.

Günümüze bakan ders

Bir toplumda insanların dinî ibadetlerini güven içinde yerine getirebilmesi önemlidir.

İbadet mekânlarına zarar verilmesi, insanların dinî hayatına baskı uygulanması ve kutsal mekânların düşmanlık aracı hâline getirilmesi toplumsal barışı zedeler.

Risale-i Nur açısından

Risale-i Nur'da namaz ve ibadet, insanın yaratılış gayesiyle ilişkili temel vazifeler olarak ele alınır.

Mescit, insanın dünya meşguliyetleri arasında Allah'ı hatırladığı bir mekândır.

Fakat kulluk yalnız mescitte kalmamalıdır.

Namazda öğrenilen doğruluk ve merhamet, insanın günlük hayatına da yansımalıdır.

Mescit insanın Allah'a yöneldiği bir mekândır; bu yönelişin meyvesi ise hayatın her alanında görülmelidir.

115. AYET: “NEREYE DÖNERSENİZ ALLAH'IN VECHİ ORADADIR”

Bu ayet, tevhid ve marifetullah açısından üzerinde derinlemesine düşünülmesi gereken ayetlerden biridir.

وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Mealen:

“Doğu da Allah'ındır, batı da. Nereye dönerseniz Allah'ın vechi oradadır. Şüphesiz Allah'ın rahmeti ve kudreti geniştir; O her şeyi bilendir.”

1. Doğu da batı da Allah'ındır

İnsan dünyada yönlerle yaşar.

Doğu vardır.

Batı vardır.

Kuzey vardır.

Güney vardır.

Fakat Allah'ın hükümranlığı belirli bir yönle sınırlı değildir.

Gökler ve yer O'nun mülküdür.

Allah mekânla sınırlı mıdır?

Hayır.

İslam'ın tevhid anlayışında Allah yaratılmış varlıklara benzemez.

Mekânı yaratan Allah, yaratılmışların mekânsal sınırlarına tabi değildir.

Bu nedenle ayette geçen “Allah'ın vechi” ifadesi, Allah'ın fiziksel bir yüzünün her yerde bulunduğu şeklinde anlaşılmamalıdır.

Müfessirler bu ifadeyi Allah'ın rızası, yönelişin O'na ait oluşu veya O'nun ilim ve kudretinin kuşatıcılığı gibi açıklamalarla ele almışlardır. İlâhî sıfatlarla ilgili farklı kelâmî yaklaşımlar da bulunmaktadır.

Ayetin kıble ve namazda yönelişle ilişkisi de tefsirlerde tartışılmıştır. Bu ayet, normal şartlarda namazda kıbleye yönelme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

2. Kâinat Allah'ın isimlerine işaret eder

Risale-i Nur'un önemli tefekkür yöntemlerinden biri, varlıkları Allah'ın isimlerini tanıtan eserler olarak okumaktır.

Bir çiçeğe bakarız.

Rengini görürüz.

Kokusunu hissederiz.

Yapısındaki ölçüyü fark ederiz.

Bütün bunları Allah'ın sanatını ve hikmetini düşünmeye vesile yapabiliriz.

Bir bebeğe bakarız.

Onun ihtiyaçlarının karşılanmasını, büyümesini ve gelişmesini düşünürüz.

Bunlar bize Allah'ın rahmetini ve yaratma kudretini hatırlatabilir.

Bir yıldızlı gökyüzüne bakarız.

Muazzam büyüklüğü ve düzeni tefekkür ederiz.

Böylece kâinat sıradan nesneler topluluğu olmaktan çıkar.

Allah'ın isimlerini tanımaya vesile olan büyük bir tefekkür kitabı hâline gelir.

3. Risale-i Nur'da kâinat kitabı

Risale-i Nur'da kâinatın Allah'ın isim ve sıfatlarına işaret eden bir kitap gibi okunması önemli bir yaklaşımdır.

Kur’an, insanı yalnız kendi iç dünyasını değil, çevresindeki yaratılışı da düşünmeye çağırır.

Bir ağacın yaprakları,

bir meyvenin çekirdeği,

bir kuşun uçuşu,

bir damla yağmur,

bir insanın kalbi,

bir yıldızın hareketi

tefekkür için birer vesile olabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır:

Varlıklar Allah'ın kendisi değildir; O'nun yaratma kudretine ve isimlerine işaret eden eserlerdir.

Bu ayrım tevhid anlayışının korunması açısından önemlidir.

Günümüze bakan ders

İnsan günlük hayatın yoğunluğu içinde kâinatın güzelliklerini fark etmeyebilir.

Sabah güneş doğar.

Fakat düşünmez.

Yağmur yağar.

Fakat yalnız hava durumu olarak görür.

Bir ağaç çiçek açar.

Fakat üzerinde durmaz.

Oysa tefekkür eden insan aynı olaylarda Allah'ın rahmetini, hikmetini ve kudretini hatırlayabilir.

Tefekkür, sıradan görünen nimetleri insanın kalbinde şükre dönüştürebilir.

116. Ayet: Allah'a çocuk isnadı

وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَل لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ

Mealen:

“Allah çocuk edindi, dediler. O bundan münezzehtir. Hayır, göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur.”

Bu ayet, İslam'ın tevhid anlayışını açık biçimde ortaya koyar.

Allah hiçbir şeye muhtaç değildir.

Yaratılmış varlıkların özellikleriyle sınırlandırılamaz.

Doğmak, çoğalmak, nesil sahibi olmak gibi özellikler yaratılmış canlıların hayatıyla ilişkilidir.

Allah ise yaratılmış değildir.

Risale-i Nur açısından

Risale-i Nur'da Allah'ın Vâcibü'l-Vücud oluşu, yani varlığı zorunlu ve hiçbir şeye muhtaç olmayan Yaratıcı olması üzerinde durulur.

İnsan ihtiyaç sahibidir.

Yemeye muhtaçtır.

Uyumaya muhtaçtır.

Nefes almaya muhtaçtır.

Sevgiye ve yardıma muhtaçtır.

Fakat Allah hiçbir şeye muhtaç değildir.

Bütün varlıklar O'nun yaratmasına muhtaçtır.

Günümüze bakan ders

İnsan Allah'ı tanımaya çalışırken O'nu insan özellikleriyle sınırlandırmamalıdır.

Allah'ın rahmetini düşünürken insan merhametinden hareketle bir benzetme yapabilir.

Fakat Allah'ın rahmeti yaratılmışların merhametiyle aynı değildir.

Allah'ı tanımak, O'nun isim ve sıfatlarını öğrenirken yaratılmışlara benzemediğini de bilmeyi gerektirir.

117. AYET: “OL!” DER, O DA OLUR

بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُن فَيَكُونُ

Mealen:

“O, gökleri ve yeri örneksiz yaratandır. Bir işe hükmettiğinde ona yalnızca ‘Ol!’ der, o da olur.”

Bu ayet Allah'ın yaratma kudretini anlatır.

1. Bedî' ismi

Allah gökleri ve yeri örneksiz yaratandır.

İnsan bir şey üretirken genellikle daha önce gördüğü şeylerden yararlanır.

Bir mimar bina tasarlar.

Bir mühendis makine geliştirir.

Bir sanatçı eser ortaya koyar.

Fakat insanın üretimi, Allah'ın yarattığı maddelere, kanunlara ve kabiliyetlere dayanır.

Allah'ın yaratması ise bu tür bir muhtaçlıkla sınırlı değildir.

2. “Ol!” emri neyi ifade eder?

Bu ifade Allah'ın yaratma kudretinin mutlaklığını anlatır.

Allah'ın bir şeyi yaratması için insan gibi alete, zamana veya yardıma muhtaç olması gerekmez.

Ancak bu ayet, yaratılan her şeyin bizim gözlemlediğimiz zaman düzeni içinde mutlaka anında meydana gelmesi gerektiği anlamına gelmez.

Allah dilediğini bir anda yaratabileceği gibi, dilediğini belirli süreçler ve sebepler içinde de yaratır.

Risale-i Nur perspektifinden

Risale-i Nur'da Allah'ın kudreti ve yaratma fiili, kâinattaki düzen ve varlıkların meydana gelişi üzerinden açıklanır.

Bir tohumun ağaç olması,

bir bebeğin anne karnında gelişmesi,

bir baharın yeryüzünü canlandırması

Allah'ın yaratma kudretini tefekkür etmeye vesile olabilir.

Bu süreçlerin bilimsel olarak incelenmesi, imanî tefekküre engel değildir.

Bilim olayların nasıl gerçekleştiğini araştırır.

İmanî tefekkür ise varlığın yaratılışı, hikmeti ve nihai kaynağı üzerinde düşünür.

Sebepleri incelemek ile Allah'ın kudretini tanımak birbirine karşıt olmak zorunda değildir.

118. Ayet: İmanın sürekli yeni mucizelere bağlanması

وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينَا آيَةٌ

Mealen:

“Bilgisi olmayanlar, ‘Allah bizimle konuşmalı veya bize bir ayet gelmeli değil miydi?’ dediler.”

Ayet, önceki topluluklarda da benzer taleplerin ortaya çıktığını hatırlatır.

Delil istemek ile inat etmek arasındaki fark

İnsan inanmak için araştırabilir.

Delil isteyebilir.

Soru sorabilir.

Bunlar samimi bir arayışın parçası olabilir.

Fakat insan cevap aldığı hâlde sürekli yeni şartlar ileri sürerek hakikati değerlendirmekten kaçınabilir.

Kur’an'ın eleştirdiği tutum, bu tür inatçı ve şart koşan yaklaşımlarla ilgilidir.

Risale-i Nur açısından

Risale-i Nur'da iman hakikatleri akıl, mantık, temsil ve tefekkür yoluyla açıklanmaya çalışılır.

Bu yaklaşım, insanın sorularının ciddiye alınabileceğini gösterir.

Ancak araştırmada samimiyet önemlidir.

Hakikati aramak başka, hakikati kabul etmemek için sürekli bahane üretmek başkadır.

119. Ayet: Peygamberin müjdeleme ve uyarma vazifesi

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا

Mealen:

“Şüphesiz biz seni hak ile, müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik.”

Bu ayet Peygamber Efendimizin tebliğ vazifesini anlatır.

O, insanlara Allah'ın rahmetini ve cennet müjdesini bildirmiştir.

Aynı zamanda günah, zulüm, inkâr ve ahiret hesabı konusunda uyarmıştır.

Müjde ve uyarı dengesi

Dinî eğitim yalnız korkuya dayanırsa insan ümitsizliğe düşebilir.

Yalnız müjdeye dayanırsa sorumluluk bilinci zayıflayabilir.

Bu nedenle Kur’an iki yönü birlikte sunar.

Rahmet ve sorumluluk.

Ümit ve sakınma.

Müjde ve uyarı.

Günümüze bakan ders

Çocuklara ve gençlere din anlatırken yalnız cezadan söz etmek yeterli değildir.

Allah'ın rahmeti,

yaratılışın güzelliği,

ibadetin hikmeti,

ahlakın değeri,

iyiliğin sevabı

da anlatılmalıdır.

Aynı şekilde dinin yalnız kolay ve sevindirici taraflarını anlatıp sorumluluklarını tamamen ihmal etmek de dengeli değildir.

120. AYET: HAKİKATE SADAKAT VE İNSANLARIN TAKDİRİ

وَلَن تَرْضَىٰ عَنكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ

Mealen:

“Sen onların dinlerine uymadıkça Yahudiler de Hristiyanlar da senden razı olmayacaklardır.”

Ayetin devamında gerçek hidayetin Allah'ın hidayeti olduğu bildirilir.

Bu ayet, vahyin ve peygamberlik görevinin belirli dinî çevrelerin onayına göre şekillendirilemeyeceğini ifade eder.

Bu tarihî ve teolojik bağlamdaki ifadeyi, bütün Yahudi ve Hristiyan bireylerin Müslümanlara karşı düşman olduğu şeklinde genelleştirmek doğru değildir. Kur’an başka ayetlerde farklı din mensuplarıyla adaletli ve iyi ilişkileri de ele alır.

Günümüze bakan ders

İnsan herkesin kendisinden razı olmasını isteyebilir.

Fakat bu her zaman mümkün değildir.

Bir insan dürüst davrandığında bazı kişiler rahatsız olabilir.

Adaleti savunduğunda menfaat sahipleri hoşlanmayabilir.

Hakkı söylediğinde eleştirilebilir.

Bu nedenle insanın temel ölçüsü yalnız insanların takdiri olmamalıdır.

Risale-i Nur açısından ihlas

Risale-i Nur'un İhlas Risalesi'nde amellerin Allah'ın rızası için yapılması üzerinde durulur.

İnsan yaptığı iyiliği yalnız insanların beğenisine bağlarsa sürekli dış takdire muhtaç hâle gelebilir.

Oysa ihlas sahibi olmaya çalışan insan, doğru bildiği işi Allah'ın rızası için yapar.

Elbette başkalarının görüşlerini dinler.

Eleştirileri değerlendirir.

Hatalarını düzeltir.

Fakat hakikati yalnız insanların hoşuna gitmek için değiştirmez.

İnsanların takdirini kazanmak güzel olabilir; fakat Allah'ın rızası daha temel bir gayedir.

121. Ayet: Kitabı hakkıyla okumak

الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ

Mealen:

“Kendilerine Kitap verdiğimiz kimselerden onu hakkıyla okuyanlar, ona iman ederler.”

Ayetin devamında onu inkâr edenlerin kayba uğrayacağı bildirilir.

Burada çok önemli bir ifade vardır:

Hakkıyla tilavet etmek

Tilavet yalnız kelimeleri seslendirmekten ibaret değildir.

Klasik tefsirlerde hakkıyla tilavet; kitabı doğru okumak, anlamaya çalışmak, hükümlerini gözetmek ve gereğince amel etmek gibi yönlerle açıklanmıştır.

Kur’an'ı hakkıyla okumaya çalışmak

Bir insan Kur’an'ı güzel sesle okuyabilir.

Bu değerlidir.

Fakat anlamını öğrenmek de önemlidir.

Bir insan meal okuyabilir.

Bu da faydalıdır.

Fakat ayetlerin bağlamını ve tefsirini öğrenmek, yanlış anlamaları önlemeye yardımcı olur.

Bir insan ayetleri anlayabilir.

Fakat onları hayatına taşımaya da çalışmalıdır.

Risale-i Nur açısından

Risale-i Nur, Kur’an'ın özellikle imanî hakikatlerini açıklamaya yönelik bir tefsir külliyatıdır.

Bu bakımdan Kur’an'ı okumak ile onun hakikatleri üzerinde tefekkür etmek birbirini tamamlar.

Kur’an'ın asıl bereketlerinden biri, insanın kalbini ve hayatını dönüştürmesidir.

122. Ayet: Nimetleri hatırlamak

يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ

Mealen:

“Ey İsrailoğulları! Size verdiğim nimetimi hatırlayın.”

Bu hitap, Bakara Suresi'nin 40. ayetindeki hatırlatmaya benzer.

Kur’an burada nimetleri yeniden gündeme getirir.

Neden nimetler tekrar hatırlatılır?

Çünkü insan unutkandır.

Sağlıklıyken sağlığın kıymetini unutabilir.

Güvendeyken güvenliğin değerini fark etmeyebilir.

Suyu bol bulduğunda suyun nimet olduğunu düşünmeyebilir.

Sevdikleri yanındayken onların değerini yeterince anlamayabilir.

Risale-i Nur perspektifinden şükür

Risale-i Nur'da şükür, nimeti gerçek sahibine nispet etmekle ilişkilidir.

İnsan bir meyve yediğinde yalnız tadını düşünmemelidir.

Onun yetişmesi için gerekli olan:

toprağı,

suyu,

güneşi,

havayı,

ağacı,

mevsimleri

de tefekkür edebilir.

Böylece küçük görünen bir nimet, insanı Allah'ın rahmetini düşünmeye götürür.

Şükür, nimeti yalnız kullanmak değil, onun gerçek sahibini hatırlamaktır.

123. AYET: AHİRETTE KİŞİSEL SORUMLULUK

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَّا تَجْزِي نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَيْئًا

Mealen:

“Öyle bir günden sakının ki hiçbir kimse başka bir kimse adına bir şey ödeyemez.”

Ayetin devamında hiçbir fidyenin kabul edilmeyeceği, kimseye fayda sağlayacak bir yardım bulunmayacağı bildirilir.

Bu ayet, ahiret sorumluluğunu güçlü biçimde hatırlatır.

Ahirette insan neye güvenmelidir?

İnsan dünyada ailesine güvenebilir.

Servetine güvenebilir.

Makamına güvenebilir.

Toplumsal konumuna güvenebilir.

Fakat ahiret hesabında bunların hiçbiri Allah'ın adaletinin yerine geçemez.

İnsanın temel sorumluluğu iman ve salih ameldir.

Ayetin şefaatle ilgili ifadesi, Kur’an'ın Allah'ın iznine bağlı şefaatten söz eden diğer ayetleriyle birlikte değerlendirilir. Buradaki vurgu, Allah'ın hükmünden bağımsız bir kurtuluş güvencesinin bulunmamasıdır.

Risale-i Nur açısından ahiret

Risale-i Nur'un Haşir Risalesi'nde ölümden sonra diriliş, ilahî adalet, rahmet ve hikmet açısından ele alınır.

Dünya hayatında bazı iyilikler karşılığını bulmayabilir.

Bazı haksızlıklar tam olarak giderilemeyebilir.

Ahiret inancı, insanın nihai adalet ve hesap düşüncesini güçlendirir.

Bu nedenle mümin dünya hayatını sorumluluk bilinciyle yaşamaya çalışır.

BU AYETLERİN RİSALE-İ NUR PERSPEKTİFİNDEN ALTI BÜYÜK HAKİKATİ

1. Tevhid insanın bütün hayatına yön vermelidir

Allah'ın hükümranlığı gökleri ve yeri kuşatır.

İnsan yalnız ibadet sırasında değil, günlük hayatında da Allah'ın huzurunda olduğunu hatırlamalıdır.

2. Kâinat bir tefekkür kitabıdır

Varlıklar Allah'ın isimlerine işaret eden eserler olarak okunabilir.

İnsan tabiatı incelerken şükür ve marifetullahını derinleştirebilir.

3. Allah hiçbir şeye muhtaç değildir

Bütün varlıklar yaratılmıştır.

Allah ise yaratılmışların ihtiyaç ve sınırlarından münezzehtir.

4. Hakikat insanların takdirine göre değiştirilmemelidir

İnsan başkalarının görüşlerini dinlemeli fakat hakikati yalnız onların beğenisini kazanmak için terk etmemelidir.

5. Kur’an hakkıyla okunmaya çalışılmalıdır

Tilavet, anlama, tefekkür ve amel birbirini tamamlamalıdır.

6. Ahiret sorumluluğu unutulmamalıdır

İnsan geçici dünya hayatını ebedî hayatı açısından değerlendirmelidir.

GÜNÜMÜZE BAKAN 12 HİKMETLİ DERS

1. Dinî ihtilaflarda adalet ve dürüstlük korunmalıdır.

2. İbadet mekânlarına saygı gösterilmelidir.

3. Allah'ın hükümranlığı belirli bir mekânla sınırlandırılmamalıdır.

4. Kâinattaki nimetler tefekkür edilmelidir.

5. Allah yaratılmış varlıkların özelliklerinden münezzehtir.

6. Allah'ın yaratma kudreti sebeplerle sınırlı değildir.

7. Samimi araştırma ile inatçı sorgulama birbirinden ayrılmalıdır.

8. Dinî eğitimde müjde ve uyarı dengesi korunmalıdır.

9. İnsanların takdiri Allah'ın rızasının önüne geçirilmemelidir.

10. Kur’an yalnız okunmamalı, anlaşılmaya ve yaşanmaya çalışılmalıdır.

11. Nimetler unutulmamalı, şükür geliştirilmelidir.

12. Ahiret hesabı ve kişisel sorumluluk sürekli hatırlanmalıdır.

KENDİ NEFSİMİZE SORALIM

Bu ayetleri okuduktan sonra kendimize şu soruları yöneltebiliriz:

Başka insanların inançlarını değerlendirirken adaletli davranıyor muyum?

Kâinata baktığımda Allah'ın sanatını ve rahmetini düşünmeye zaman ayırıyor muyum?

Sahip olduğum nimetleri ne kadar fark ediyorum?

Kur’an'ı yalnız okumakla mı yetiniyorum, yoksa anlamaya ve yaşamaya da çalışıyor muyum?

İnsanların takdirini kazanmak için doğru bildiğim ilkelerden vazgeçtiğim oluyor mu?

Dinî bir konuda soru sorarken gerçekten öğrenmeyi mi amaçlıyorum?

Allah'ın rahmetini ümit ederken ahiret sorumluluğumu da hatırlıyor muyum?

Bugün yaptığım hangi iyiliği ahiretime sermaye olarak görüyorum?

Bu soruların amacı insanı korkutmak veya ümitsizliğe düşürmek değildir.

Amaç, kalbimizi uyandırmak ve hayatımızı Allah'ın rızasına göre düzenlemeye çalışmaktır.

BAKARA SURESİ 1–123. AYETLERİN MANEVÎ HARİTASI

SONUÇ: KÂİNATA ALLAH'IN SANATI OLARAK BAKMAK

Bakara Suresi'nin 113–123. ayetleri insanı çok önemli bir tefekküre davet etmektedir.

Doğu Allah'ındır.

Batı Allah'ındır.

Gökler Allah'ındır.

Yer Allah'ındır.

İnsanın bedeni, hayatı ve sahip olduğu bütün nimetler Allah'ın yaratmasıyla var olmuştur.

Bu nedenle insan yalnız kendisini düşünmemelidir.

Kâinatın büyük düzeni içerisinde Allah'ın kudretini, rahmetini ve hikmetini tefekkür etmelidir.

Risale-i Nur perspektifinden insanın gerçek manevi yükselişi, varlıkları yalnız maddi yönleriyle görmekten çıkıp onların Allah'ın isimlerine işaret eden yönlerini de okuyabilmesidir.

Bir çiçeğe baktığında sanatı,

bir meyveye baktığında rahmeti,

bir yıldızlı gökyüzüne baktığında kudreti,

bir bebeğe baktığında şefkati,

bir bahara baktığında yeniden dirilişin işaretlerini

düşünebilir.

Böylece insanın kalbinde şükür ve marifetullah derinleşir.

Ancak bu tefekkür yalnız düşüncede kalmamalıdır.

İnsanın ahlakına yansımalıdır.

Dürüstlüğüne yansımalıdır.

Merhametine yansımalıdır.

İbadetine yansımalıdır.

Kul hakkına dikkat etmesine yansımalıdır.

Çünkü Allah'ı tanımaya çalışan insan, O'nun kullarına karşı sorumluluğunu da unutmamalıdır.

Kâinat Allah'ın sanatını gösteren bir kitap, Kur’an bu kitabın anlamını düşünmeye çağıran ilahî rehber, insanın kalbi ise bu hakikatleri anlayıp şükre yönelmeye kabiliyetli bir emanettir.

Allah'ım! Bize kâinatı tefekkür eden bir akıl, nimetlerine şükreden bir kalp, hakikate teslim olan bir nefis ve ihlaslı bir kulluk nasip eyle. Bizi kibirden, gafletten, nankörlükten ve dünya sevgisinin aşırılığından koru. Kur’an'ı hayatımıza rehber, imanı kalplerimize nur, ahireti de daima hatırladığımız bir hakikat eyle. Âmin.