Ashâb-ı Kehf’in Hayatından İbretli ve Hikmetli Dersler

Giriş: Bir Mağarada Asırlara Seslenen İman Dersi

Kur’ân-ı Kerîm’de anlatılan en dikkat çekici kıssalardan biri Ashâb-ı Kehf, yani “Mağara Arkadaşları” kıssasıdır. Bu kıssa yalnızca geçmişte yaşanmış olağanüstü bir hadisenin haber verilmesi değildir. Aynı zamanda iman, gençlik, cesaret, hicret, tevekkül, salih arkadaşlık, Allah’ın himayesi, zamanın hakikati, ölüm ve yeniden diriliş hakkında büyük dersler ihtiva eder.

Kıssa Kehf sûresinin 9–26. ayetlerinde anlatılır.

Yüce Allah şöyle buyurur:

“Yoksa sen, mağara ve kitabe ehlini bizim şaşılacak ayetlerimizden mi sandın?”

(Kehf, 18/9)

Bu ayet daha başlangıçta önemli bir ölçü verir: Ashâb-ı Kehf hadisesi insan için olağanüstü görünse de Allah’ın sonsuz kudreti karşısında zor değildir.

Gökleri ve yeri yaratan Allah için birkaç genci asırlarca muhafaza etmek elbette imkânsız değildir.

1. Ashâb-ı Kehf Kimlerdi?

Kur’ân onların isimlerini, hangi şehirde yaşadıklarını veya hükümdarlarının adını kesin biçimde bildirmez.

Fakat onların en önemli özelliklerini açıkça bildirir:

“Şüphesiz onlar Rablerine iman etmiş gençlerdi. Biz de onların hidayetlerini artırmıştık.”

(Kehf, 18/13)

Kur’ân'ın onları tanıtırken üzerinde durduğu ilk özellik genç olmaları ve iman etmeleridir.

Bu son derece anlamlıdır.

Çünkü Kur’ân dikkatimizi onların isimlerine değil, imanlarına yöneltmektedir.

Demek ki Allah katında insanın şöhreti, ailesi, makamı veya dünyadaki unvanından önce imanı ve sadakati önemlidir.

2. İnançlarını Kaybetmemek İçin Büyük Bir Bedel Ödediler

Ashâb-ı Kehf, Allah’tan başka varlıklara ilâhlık isnat edilen bir toplum içerisinde yaşıyordu.

Fakat onlar toplumun yanlış inancına teslim olmadılar.

Şöyle dediler:

“Bizim Rabbimiz göklerin ve yerin Rabbidir. O’ndan başkasına asla ilâh demeyiz. Yoksa gerçekten saçma bir söz söylemiş oluruz.”

(Kehf, 18/14)

Bu söz büyük bir iman cesaretinin göstergesidir.

Çünkü hakikati kabul etmek bazen kolaydır; fakat hakikatin arkasında durmak bedel ister.

Ashâb-ı Kehf bize şunu öğretmektedir:

İman yalnızca kalpte saklanan bir kanaat değil, gerektiğinde hayatın yönünü değiştiren bir sadakattir.

3. Gençlik İman İçin Engel Değil, Büyük Bir İmkândır

Kur’ân özellikle:

“Onlar gençlerdi.”

buyurur.

Gençlik çoğu zaman heyecan, arzu ve dünya nimetlerine yöneliş dönemi olarak görülür. Fakat doğru kullanıldığında gençlik aynı zamanda büyük bir iman enerjisidir.

Ashâb-ı Kehf gençliklerini zevk ve sefahat peşinde tüketmek yerine hakikatin peşinde kullandılar.

Buradan günümüz gençlerine önemli bir ders çıkar:

Gençlik Allah’tan uzaklaşmanın bahanesi değil, Allah’a yaklaşmanın en kıymetli dönemlerinden biri olabilir.

İnsan gençliğinin enerjisini iman, ilim, ibadet, güzel ahlâk ve insanlığa hizmet için kullandığında gençlik ebedî bir kazanca dönüşür.

4. Hidayetin Ardından Daha Fazla Hidayet Gelir

Allah:

“Rablerine iman etmiş gençlerdi. Biz de onların hidayetlerini artırmıştık.”

(Kehf, 18/13)

buyurur.

Burada çok önemli bir manevi kanun vardır.

Gençler önce Allah’a yöneldiler.

Allah da onların hidayetlerini artırdı.

Demek ki kul hakikate doğru samimi bir adım attığında Allah ona yeni yollar açabilir.

İnsan:

“Önce her şeyi tamamen anlayayım, sonra Allah’a yöneleyim.”

demek yerine bildiği hakikatlerle amel etmeye başlamalıdır.

Çünkü hidayet bazen yürüdükçe genişleyen bir yoldur.

5. Allah Kalplerini Sağlamlaştırdı

Kur’ân şöyle bildirir:

“Kalkıp da ‘Rabbimiz göklerin ve yerin Rabbidir…’ dediklerinde onların kalplerine kuvvet vermiştik.”

(Kehf, 18/14)

Bu ifade iman mücadelesinin yalnızca insanın kişisel gücüyle gerçekleşmediğini gösterir.

Ashâb-ı Kehf cesurdu.

Fakat Kur’ân onların cesaretinin arkasındaki hakikati de gösteriyor:

Allah onların kalplerini sağlamlaştırdı.

İnsan bazen büyük bir imtihan karşısında:

“Ben buna nasıl dayanacağım?”

diye düşünebilir.

Fakat mümin yalnız kendi psikolojik gücüne dayanmaz.

Allah isterse korkan kalbe cesaret, ümitsiz kalbe ümit, yorulan kalbe sabır verir.

6. Çoğunluğun Yanlışta Olması Yanlışı Doğru Yapmaz

Ashâb-ı Kehf'in yaşadığı toplumun büyük bölümü bâtıl inançlara sahipti.

Gençler ise azınlıktaydı.

Fakat hakikat sayı ile ölçülmez.

Bir düşüncenin milyonlarca insan tarafından kabul edilmesi onun mutlaka doğru olduğunu göstermediği gibi, hakikati savunanların az olması da hakikati değersizleştirmez.

Bu nedenle mümin:

“Herkes böyle yapıyor.”

ölçüsünü hak ve bâtılı belirleyen ölçü hâline getirmemelidir.

Ölçü; vahiy, hakikat, akıl, vicdan ve Allah’ın rızasıdır.

7. İnançlarını Akıl ve Delille Savundular

Ashâb-ı Kehf yalnızca:

“Biz böyle inanıyoruz.”

demediler.

Toplumlarının inancını sorguladılar:

“Şu bizim kavmimiz O’ndan başka ilâhlar edindiler. Onların ilâh olduğuna açık bir delil getirseler ya!”

(Kehf, 18/15)

Bu ayet bize iman ile düşünmenin birbirine düşman olmadığını gösterir.

Kur’ân insanı kör taklide değil;

tefekküre, delile, sorgulamaya ve hakikati araştırmaya çağırır.

Dolayısıyla iman sahibi insan inancını öğrenmeli, delillerini bilmeli ve şüpheler karşısında ilimle hareket etmelidir.

8. Bazen İmanı Korumak İçin Ortamdan Uzaklaşmak Gerekebilir

Gençler imanlarını koruyamayacakları bir ortamdan ayrıldılar.

Kur’ân şöyle buyurur:

“Mademki onlardan ve Allah’tan başka taptıklarından uzaklaştınız, o hâlde mağaraya sığının ki Rabbiniz size rahmetinden genişlik versin ve işinizde size kolaylık hazırlasın.”

(Kehf, 18/16)

Bu olay bize önemli bir prensip öğretir:

İnsan her ortamda kalmak zorunda değildir.

Bir çevre sürekli olarak insanın imanını, ahlâkını veya kişiliğini bozuyorsa bazen o çevreden uzaklaşmak gerekir.

Günümüzde bu yalnızca fiziksel mekân anlamına gelmez.

Zararlı:

• arkadaş çevresinden,

• sosyal medya ortamından,

• alışkanlıklardan,

• bağımlılıklardan,

• günaha teşvik eden ortamlardan

uzaklaşmak da manevi bir hicret olabilir.

9. Mağaraya Sığındılar Fakat Aslında Allah’a Sığındılar

Dışarıdan bakıldığında Ashâb-ı Kehf bir mağaraya sığınmıştır.

Fakat hakikatte onların sığınağı taşlardan oluşan mağara değildi.

Onların gerçek sığınağı Allah’ın rahmetiydi.

Bu nedenle mağara kıssası insana şunu öğretir:

Güvenlik mekândan önce Allah’tandır.

Saray Allah korumazsa güvenli değildir.

Mağara ise Allah korursa saraydan daha güvenli olabilir.

10. Onların Duası: Önce Rahmet, Sonra Doğru Yol

Mağaraya sığındıklarında şöyle dua ettiler:

“Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve içinde bulunduğumuz durumda bize doğruyu ve kolaylığı hazırla.”

(Kehf, 18/10)

Bu dua özellikle sıkıntılı dönemlerde okunabilecek büyük anlamlar taşıyan bir duadır.

Gençler:

“Allah'ım düşmanlarımızı hemen yok et.”

demediler.

Öncelikle:

“Bize rahmet ver ve işimizde doğru yolu göster.”

dediler.

Bu bize dua ahlâkını öğretir.

İnsan bazen Allah’tan problemin hemen ortadan kalkmasını ister. Oysa daha hikmetli dua:

“Allah’ım bu imtihan içerisinde bana doğru olanı göster.”

olabilir.

11. Sebeplere Başvurdular, Sonucu Allah’a Bıraktılar

Ashâb-ı Kehf'in davranışı tevekkülün güzel bir örneğidir.

Önce karar verdiler.

Sonra toplumlarından ayrıldılar.

Sonra güvenli bir yere çekildiler.

Sonra Allah’a dua ettiler.

Yani:

Tedbir + dua + tevekkül.

Tevekkül hiçbir şey yapmadan beklemek değildir.

Mümin elinden gelen meşru sebeplere başvurur, fakat neticeyi sebeplerden değil Allah’tan bilir.

12. Allah Onları Uzun Süre Uyuttu

Kur’ân şöyle bildirir:

“Bunun üzerine biz de mağarada onların kulaklarına nice yıllar perde vurduk.”

(Kehf, 18/11)

Ve daha sonra:

“Onlar mağaralarında üç yüz yıl kaldılar; buna dokuz yıl daha eklediler.”

(Kehf, 18/25)

Kur’ân'ın bildirdiği bu uzun süre insan açısından olağanüstüdür.

Fakat Allah’ın kudreti açısından imkânsız değildir.

Ashâb-ı Kehf'in uzun uykusu aynı zamanda insanın ölümden sonra diriltilmesine güçlü bir işaret hâline gelmiştir.

13. Ölümden Sonra Dirilişin Küçük Bir Misali

İnsan bazen:

“Çürümüş bedenler yeniden nasıl diriltilecek?”

diye düşünebilir.

Ashâb-ı Kehf kıssası bu soruya fiilî bir ders verir.

Allah uzun yıllar boyunca onları muhafaza etmiş, sonra tekrar uyandırmıştır.

Kur’ân şöyle buyurur:

“Böylece Allah’ın vaadinin gerçek olduğunu ve kıyametin kopacağında hiçbir şüphe bulunmadığını bilmeleri için insanları onlardan haberdar ettik.”

(Kehf, 18/21)

Dolayısıyla kıssanın en önemli mesajlarından biri haşir ve ahirettir.

14. Allah’ın Koruması Görünmeyen Ayrıntılarda Tecelli Eder

Kur’ân mağaradaki gençlerin durumunu anlatırken güneşin konumuna kadar dikkat çeker:

“Güneşi görseydin, doğduğu zaman mağaralarının sağ tarafına yönelir; battığı zaman ise onları sol taraftan kesip geçerdi…”

(Kehf, 18/17)

Bu tasvir çok düşündürücüdür.

Allah kullarını korurken yalnız büyük olayları değil, insanın fark edemediği küçük ayrıntıları da sebepler hâline getirebilir.

Bazen hayatımızda:

“Tesadüf oldu.”

dediğimiz nice küçük hadise büyük sonuçlara vesile olabilir.

Mümin sebepleri inkâr etmez fakat sebeplerin arkasındaki ilâhî kudreti de unutmaz.

15. Bedenleri de Muhafaza Edildi

Kur’ân:

“Biz onları sağa ve sola çeviriyorduk.”

(Kehf, 18/18)

buyurur.

Bu ayrıntı Allah’ın muhafazasının onların bedenlerini de kapsadığını göstermektedir.

Kıssadaki ayrıntılar bize şunu hatırlatır:

Allah'ın tedbiri bizim göremediğimiz alanlarda da devam eder.

İnsan uyurken kendi bedenini yönetemez.

Fakat kalbi çalışır, nefesi devam eder, vücudunda sayısız biyolojik faaliyet gerçekleşir.

Uyku bile insanın kendi aczini fark etmesi için büyük bir tefekkür vesilesidir.

16. Köpeklerinin Bile Kur’ân’da Anılması

Kur’ân Ashâb-ı Kehf'in köpeğinden de bahseder:

“Köpekleri de mağaranın girişinde ön ayaklarını uzatmış yatmaktaydı.”

(Kehf, 18/18)

Burada dikkat çekici bir mana vardır.

Salih insanların yanında bulunan bir hayvan dahi Kur’ân kıssasında anılmıştır.

Bu durum manevi bakımdan şu güzel dersi düşündürür:

Salihlerle beraberlik kıymetlidir.

İnsan kimlerle arkadaşlık ettiğine dikkat etmelidir.

Çünkü arkadaşlık yalnız günlük hayatımızı değil, düşüncemizi, ahlâkımızı ve geleceğimizi de etkiler.

17. Salih Arkadaşlık Büyük Bir Nimettir

Ashâb-ı Kehf tek bir kişi değildi.

Onlar bir topluluktu.

Birbirlerini iman yolunda desteklediler.

Birinin cesareti diğerine kuvvet verdi.

Bu nedenle kıssa özellikle gençlere şu mesajı verir:

İman yolunda iyi arkadaş seçimi hayatî önem taşır.

İyi arkadaş seni:

Allah’a,

namaza,

ahlâka,

ilme,

çalışmaya,

iyiliğe

yaklaştırır.

Kötü arkadaş ise günahı normalleştirir.

18. Uyandıklarında Zamanı Çok Kısa Sandılar

Uzun yıllar sonra uyandırıldıklarında birbirlerine:

“Ne kadar kaldınız?”

diye sordular.

Bazıları:

“Bir gün veya günün bir kısmı kadar kaldık.”

dedi.

(Kehf, 18/19)

Oysa yüzlerce yıl geçmişti.

Bu durum bize zamanın göreceli algısını düşündürür.

İnsan ömrü de böyledir.

70–80 yıl yaşayan bir insan geriye baktığında:

“Hayat ne çabuk geçti.”

der.

Dünya hayatı ahiretin sonsuzluğu yanında bir günün parçası kadar kısa görünecektir.

19. Uyandıklarında İlk Düşünceleri Dünya Zevki Değil Helâl Rızıktı

Ashâb-ı Kehf uyandıktan sonra içlerinden birini şehre gönderdiler ve şöyle dediler:

“Şimdi sizden birinizi şu gümüş paranızla şehre gönderin de baksın, hangi yiyecek daha temiz ise ondan size bir rızık getirsin.”

(Kehf, 18/19)

Burada “daha temiz” yiyeceğin araştırılması dikkat çekicidir.

Bu, müminin yalnız:

“Ne bulursam yerim.”

dememesi gerektiğini düşündürür.

Kazancının ve rızkının:

helâl, temiz ve meşru

olmasına dikkat etmelidir.

20. Tedbirli Olmayı İhmal Etmediler

Şehre gönderdikleri arkadaşlarına:

“Çok dikkatli davransın ve sizi kimseye sezdirmesin.”

(Kehf, 18/19)

dediler.

Bu da çok önemli bir derstir.

Allah’a tevekkül etmek tedbirsiz davranmak değildir.

Ashâb-ı Kehf Allah’a güveniyordu fakat aynı zamanda gizlilik ve güvenlik tedbiri alıyordu.

Demek ki:

Tevekkül tedbiri terk etmek değil, tedbiri aldıktan sonra Allah’a dayanmaktır.

21. İnançlarını Kaybetmeyi Ölümden Daha Büyük Tehlike Gördüler

Şöyle dediler:

“Çünkü onlar sizi ele geçirirlerse ya taşlayarak öldürürler veya sizi kendi dinlerine döndürürler. O zaman asla kurtuluşa eremezsiniz.”

(Kehf, 18/20)

Dikkat edilirse iki tehlike vardır:

1. Öldürülmek.

2. İnançtan döndürülmek.

Fakat gençlerin asıl korkusu imanlarını kaybetmektir.

Çünkü mümin açısından bedenin ölümü dünya hayatını bitirir; fakat imanın kaybedilmesi ebedî hayatı tehlikeye sokabilir.

22. Allah Küçük Bir Topluluğu Büyük Bir Delile Dönüştürdü

Ashâb-ı Kehf topluma karşı güçsüz birkaç gençti.

Orduları yoktu.

Servetleri yoktu.

Siyasi güçleri yoktu.

Fakat Allah onları öyle bir makama çıkardı ki kıssaları asırlar sonra Kur’ân'da okunmaya devam ediyor.

Demek ki insanın değerini yalnız dünyadaki gücü belirlemez.

Allah isterse mağaraya sığınmış birkaç gencin samimiyetini bütün insanlığa ders yapabilir.

23. İhlâsla Yapılan Küçük Bir Amel Asırlarca Yaşayabilir

Gençlerin yaptığı şey görünüşte basitti:

İmanlarını korumak için toplumlarından ayrıldılar.

Fakat bu samimiyet Allah tarafından ölümsüzleştirildi.

Bugün dünyanın farklı yerlerinde milyonlarca insan Kehf sûresini okurken onları hatırlıyor.

Bu bize şunu öğretir:

Amelin büyüklüğünden önce ihlâsına bakmak gerekir.

Allah rızası için yapılan küçük bir iş bazen büyük neticeler meydana getirebilir.

24. Gereksiz Ayrıntılara Takılmamak

Ashâb-ı Kehf'in kaç kişi olduğu konusunda farklı görüşler bulunmuştur.

Kur’ân şöyle buyurur:

“Onlar üç kişidir, dördüncüleri köpekleridir, diyecekler… Beş kişidir, altıncıları köpekleridir, diyecekler… ‘Yedi kişidir, sekizincileri köpekleridir’ diyecekler. De ki: Onların sayılarını Rabbim daha iyi bilir.”

(Kehf, 18/22)

Burada Kur’ân çok önemli bir eğitim metodu öğretmektedir.

Kıssanın asıl amacı:

“Kaç kişiydiler?”

sorusunun cevabı değildir.

Asıl mesele:

Nasıl iman ettiler?
Neden direndiler?
Allah onları nasıl korudu?
Biz bundan ne öğrenmeliyiz?

sorularıdır.

Dinî meselelerde faydasız ayrıntılar bazen ana mesajın önüne geçebilir.

25. Bilmediğimiz Konularda Kesin Konuşmamalıyız

Kur’ân:

“De ki: Onların sayılarını Rabbim daha iyi bilir.”

(Kehf, 18/22)

buyurur.

Bu, ilim ahlâkının temel prensiplerinden biridir:

Bilmediğin konuda “bilmiyorum” diyebilmek.

Özellikle Ashâb-ı Kehf'in isimleri, yaşadıkları yer, hükümdarın kimliği gibi konularda çeşitli tarihî rivayetler vardır.

Fakat Kur’ân'ın kesin bildirmediği ayrıntıları dinin kesin hükmüymüş gibi sunmak doğru değildir.

26. “İnşallah” Demenin Büyük Dersi

Kıssanın devamında Allah şöyle buyurur:

“Hiçbir şey hakkında ‘Ben bunu yarın mutlaka yapacağım’ deme. Ancak ‘Allah dilerse’ de.”

(Kehf, 18/23–24)

Bu ayetler Ashâb-ı Kehf kıssasının ortasında insanın gelecek karşısındaki aczini öğretmektedir.

İnsan plan yapabilir.

Fakat yarının sahibi değildir.

Bu nedenle:

“İnşallah”

yalnızca dil alışkanlığı değildir.

Şu iman şuurudur:

“Ben çalışacağım, plan yapacağım, sebeplere başvuracağım; fakat netice Allah’ın dilemesine bağlıdır.”

27. Mağara Bazen Rahmet Mekânına Dönüşebilir

Normal şartlarda saray rahatlığın, mağara ise sıkıntının sembolüdür.

Fakat Ashâb-ı Kehf kıssasında durum tersine dönmüştür.

Şehir onlar için tehlike;

mağara ise rahmet olmuştur.

Bu bize çok önemli bir hakikati öğretir:

Bir şeyin dış görünüşü onun gerçek değerini belirlemez.

Bazen insanın kayıp sandığı şey kazanç olabilir.

Bazen sıkıntı rahmete açılan kapı olabilir.

Bazen yalnızlık insanın Allah'a yaklaşmasına vesile olabilir.

28. Allah İçin Terk Edilen Şeyin Karşılığı Zayi Olmaz

Gençler imanları uğruna:

evlerini,

çevrelerini,

rahatlarını,

toplumlarını

terk ettiler.

Görünüşte çok şey kaybettiler.

Fakat Allah onlara öyle bir şeref verdi ki isimleri bilinmese bile vasıfları kıyamete kadar Kur’ân'da okunacaktır.

Bu nedenle mümin şu hakikati unutmamalıdır:

Allah rızası için yapılan gerçek fedakârlık zayi olmaz.

Karşılığı dünyada görülmese bile Allah katında kaybolmaz.

29. Dünya Hayatının Geçiciliği

Ashâb-ı Kehf uyudu.

Nesiller değişti.

İnsanlar öldü.

Şehir değişti.

Yönetimler değişti.

Para değişti.

Fakat gençler uyandıklarında bütün bu uzun zaman onlara birkaç saat gibi geldi.

İnsan ömrü de böyledir.

Çocukluk geçer.

Gençlik geçer.

Orta yaş geçer.

İhtiyarlık gelir.

Sonunda insan:

“Ne çabuk geçti.”

der.

Ashâb-ı Kehf bize adeta şöyle seslenir:

Geçecek olan dünyaya sonsuzmuş gibi bağlanma; sonsuz olan ahirete hazırlan.

30. Ashâb-ı Kehf Kıssasının Günümüz İnsanına Mesajı

Bugün Ashâb-ı Kehf'in karşılaştığı şartların aynısını yaşamıyor olabiliriz.

Fakat insanın imanını tehdit eden unsurlar farklı şekillerde devam etmektedir.

Materyalizm,

aşırı tüketim,

ahlâkî yozlaşma,

zararlı bağımlılıklar,

yanlış arkadaşlıklar,

sosyal medya baskısı,

şöhret tutkusu,

para ve makam hırsı

insanı manevi değerlerinden uzaklaştırabilir.

Bu nedenle günümüz insanının da bir manevi mağaraya ihtiyacı vardır.

Bu mağara dünyadan tamamen kaçmak değildir.

Aksine insanın ruhunu koruyabileceği:

namaz, dua, Kur’ân, tefekkür, ilim, salih arkadaşlık ve helâl hayat alanıdır.

Ashâb-ı Kehf'ten 30 Kısa Hikmetli Ders

1. İman yaşla değil samimiyetle ölçülür.

2. Gençlik hak yolunda büyük bir güçtür.

3. Hakikat çoğunluğun sayısıyla belirlenmez.

4. İman gerektiğinde fedakârlık ister.

5. Allah'a yönelenin hidayeti artabilir.

6. Cesaretin gerçek kaynağı Allah'a güvendir.

7. Mümin inancını delil ve şuurla yaşamalıdır.

8. Zararlı çevreden uzaklaşmak bazen gereklidir.

9. Salih arkadaş büyük nimettir.

10. Dua sıkıntı zamanının en güçlü sığınaklarındandır.

11. Allah'a tevekkül tedbire engel değildir.

12. Tedbir aldıktan sonra netice Allah'a bırakılır.

13. Allah kulunu ummadığı yollarla koruyabilir.

14. Küçük sebepler büyük ilâhî hikmetlere hizmet edebilir.

15. Dünya hayatı düşündüğümüzden çok daha kısadır.

16. Ölüm son değildir.

17. Yeniden diriliş Allah'ın kudretine ağır değildir.

18. Helâl rızık konusunda hassasiyet önemlidir.

19. İmanı korumak dünya menfaatlerinden daha değerlidir.

20. Salihlerle beraberlik insanı yükseltir.

21. İhlâslı bir amel asırlar sonrasına ulaşabilir.

22. Allah için yapılan fedakârlık kaybolmaz.

23. Bilmediğimiz konuda kesin konuşmamalıyız.

24. Faydasız tartışmalar hakikatin önüne geçirilmemelidir.

25. Gelecek hakkında “inşallah” şuuru taşınmalıdır.

26. Sıkıntının içinde rahmet bulunabilir.

27. Yalnızlık bazen manevi olgunlaşmaya vesile olabilir.

28. Allah'ın yardımı sayı ve maddî güçle sınırlı değildir.

29. Mümin zamanını ebedî hayatını kazanacak şekilde değerlendirmelidir.

30. En güvenli sığınak Allah'ın rahmetidir.

Sonuç: Mağaradan Dünyaya Yayılan Mesaj

Ashâb-ı Kehf kıssası aslında imanını korumaya çalışan insanın kıssasıdır.

Onlar gençti fakat imanlarında kararlıydılar.

Azınlıktaydılar fakat hakikatten vazgeçmediler.

Güçsüzdüler fakat Allah'a dayandılar.

Evlerini terk ettiler fakat Rablerini terk etmediler.

Bir mağaraya sığındılar fakat Allah onları bütün insanlığa örnek yaptı.

Uyudular fakat kıssaları asırlar boyunca insanlığı uyandırmaya devam etti.

Onların hayatından çıkarılabilecek en büyük derslerden biri şudur:

İnsan Allah'a gerçekten sığınırsa, imkânların azlığı onu ümitsizliğe düşürmemelidir. Allah bazen kulunun çıkış yolunu hiç beklemediği bir yerde hazırlar.

Ashâb-ı Kehf'in duası bu bakımdan bugün de mümin için çok anlamlıdır:

“Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve içinde bulunduğumuz durumda bize doğru yolu ve kolaylığı hazırla.”

(Kehf, 18/10)

Bu dua yalnız mağaradaki gençlerin duası değildir.

İmanını korumaya çalışan gencin,

ailesini korumaya çalışan anne babanın,

günahlardan kurtulmaya çalışan insanın,

sıkıntı içindeki müminin,

doğru karar vermek isteyen herkesin duası olabilir.

Rabbimiz bize de Ashâb-ı Kehf'in imanından sadakat, cesaretinden kuvvet, hicretinden fedakârlık, arkadaşlığından uhuvvet, duasından tevekkül ve kıssasından ahiret şuuru nasip etsin. Âmin.